woensdag 28 oktober 2015

PEC-215

Sinds het jaar 2000 dreigt er voor de Braziliaanse inheemse volkeren een enorme aanslag op hun grondrechten, zoals die zijn voorzien in de federale Grondwet van 1988. Die bepaalt dat het uiteindelijk besluit om een gebied definitief aan inheemse volken en quilombolas (nazaten van gevluchte Afrikaanse slaven) toe te kennen (demarcatie) exclusief is voorbehouden aan de president van het land. Pas met zijn of haar handtekening, een zogenoemde homologação, wordt een definitieve toekenning van voorouderlijk land bevestigd.

Foto: Antonio Araújo/Câmara dos Deputados

Een doorn in het oog van grote ondernemers uit de Braziliaanse mijnbouw- landbouw- en energiesector. In 2000 werd dan ook een grondwetswijzigingsvoorstel ingediend om deze homologação niet door de president maar in het Congres te laten plaatsvinden, de inmiddels beruchte PEC-215. Jarenlang lag het in de la, maar na de parlementsverkiezingen van 2014 zag de agrarische factie, de bancada rural, haar kans schoon. De rechts-conservatieve oppositie behaalde een ruime meerderheid in het Braziliaanse Congres en werd PEC-215 uit de mottenballen gehaald. Gisteren stemde een speciale kamercommissie voor de demaractie van inheemse gebieden met 21 stemmen voor en 0 tegen voor de PEC. De linkse partijen waren uit protest tegen het voorstel voor de stemming de zaal uitgegaan.
PEC-215 voorziet dus in een grondwetswijziging waarin de homologação van quilombos, inheemse en natuurgebieden uit handen van de uitvoerende macht wordt genomen en in die van de wetgevende macht terecht komt. Daarnaast is er aan de PEC een andere bepaling vastgeknoopt waarin uitbreiding van reeds gedemarceerd gebied verboden is. Ook deze bepaling, een voorstel van een PMDB-afgevaardigde uit Paraná, werd gisteren in de commissie aangenomen.
De PEC voorziet in een financiële schadeloosstelling voor grote boeren die gedwongen worden om een te demarceren gebied te verlaten, ook als zij van tevoren reeds wisten dat zij zich op inheems gebied gingen vestigen. Daarnaast is er de bepaling waarin 5 oktober 1988, de dag dat de federale Grondwet werd aanvaard, als markeringspunt wordt gezien voor het al dan niet in behandeling nemen van een demarcatieverzoek. Dit betekent dat inheemse volkeren en quilombolas geen recht op hun land hebben als zij zich daar op 5 oktober 1988 niet bevonden. Dit impliceert o.a. dat al die inheemse gebieden die onder de militaire dictatuur (1964-1985) zijn ontruimd nooit meer voor demarcatie in aanmerking komen.
Het spreekt vanzelf dat de inheemse volkeren en de quilombo-gemeenschappen fel tegen die voorstel gekant zijn en laten hun proteststem horen, zowel in de hoofdstad Brasília als bijvoorbeeld ook tijdens de Inheemse Wereldspelen die op dit moment in Palmas, de hoofdstad van de deelstaat Tocantins, gehouden worden. Het historische demarcatieproces in Brazilië zou geheel tot stilstand komen en ruimte geven aan de expansieplannen van ondernemers uit de agrarische, mijnbouw- en energiesector. Daarnaast wordt er gevreesd voor een grote toename van gewelddadige conflicten tussen commerciële bedrijven en de betreffende volkeren.
Het betreft een grondwetswijziging, wat betekent dat de PEC-215 nu in het Huis van Afgevaardigden ter stemming zal worden gebracht, waarbij 3/5 van de gedeputeerden, welgeteld 308 van hen, ermee in moeten stemmen. Vervolgens zal de senaat zich er over moeten buigen, waarbij 49 senatoren zich voor een wijziging moeten uitspreken voor aanname ervan. Omdat het een grondwetswijziging betreft heeft de president constitutioneel gezien geen vetorecht. Tegenstanders van PEC-215 rest dan alleen nog de gang naar het federale hooggerechtshof die de wijziging zou kunnen verwerpen als men meent dat deze ongrondwettig is en de rechten van de inheemse volkeren aantast.





woensdag 7 oktober 2015

donderdag 10 september 2015

Amnesty International: Dood dertienjarige jongen bij politieactie toont onbezonnen veiligheidsstrategie

Nieuws: 08-09-2015

De dood van een tiener die in een vuurgevecht tussen de politie en vermeende leden van een criminele gang in een favela in Rio de Janeiro terechtkwam toont op tragische wijze aan dat Brazilië met spoed haar manier van politieinzet drastisch moet hervormen.



"We documenteren al lange tijd de schokkerende "schiet eerst, vraag later"-tactiek van de politie in Rio de Janeiro tijdens hun veiligheidsoperaties in de favela's. Deze Wilde West-benadering m.b.t. politieinzet laat een tragisch spoor van bloed en ellende achter zich", aldus Atila Roque, uitvoerend directeur van Amnesty International in Brazilië.

De dertienjarige Cristian speeld voetbal in de favela Manguihos in Rio de Janeiro op het moment dat agenten van de militaire en de civiele politie de gemeenschap binnenvielen en met een groep mannen in een vuurgevecht raaktenn. Een van de kogels trof Cristian die ter plekke overleed. Ooggetuigen vertelden dat politiemensen hebben geprobeerd de "crime scene' na het incident schoon te maken.

"Deze tragische dood moet met spoed onderzocht worden en de verantwoordelijken voor de rechter worden gebracht. Cristian moet niet een nieuw nummer worden in de lange en alarmerende lijst van kinderen en jonge mannen die de laatste paar jaar in de favela's wreed werden gedood

donderdag 3 september 2015

Amnesty International verafschuwt moord op inheemse leider in Brazilië en vraagt om urgentie in het onderzoek

Amnesty International toont haar bezorgdheid over de toename van het geweld tegen het inheemse volk van de Guarani-Kaiowá in de Braziliaanse deelstaat Mato Grosso do Sul. Op 29 augustus jl. leidde een aanval op het land van de Ñanderú Marangatú in de gemeente Antonio João tot een aantal gewonde vrouwen en kinderen en de dood van Simião Vilhava.

Ñanderú Maragatú is een sinds 2005 gedemarceerd en door de president erkend traditioneel inheems gebied van de Guarani-Kaiowá. Door de opschorting van de presidentiële erkenning volgde echter een ontruimingsbevel, waarna de inheemse bevolking van haar land werd verdreven. Circa 10 jaar na de beslissing besloot de inheemse bevolking een week geleden haar land, in bezit genomen door lokale landeigenaren, her in te nemen.
Volgens gegevens van CIMI (de kerkelijke organisatie die zich inzet voor de rechten van de inheemse bevolking in Brazilië) is Mato Grosso dos Sul de laatste jaren als deelstaat de lijstaanvoerder waar het gaat om geweld tegen inheemse volkeren. In juni 2015 vielen gewapende mannen een Guarani-Kaiowá-gemeenschap aan waarbij twee kinderen verdwenen. Naast de aanval van zaterdag 29 augustus zijn er aanklachten tegen de aanwezigheid van landeigenaren en gewapende handlangers in de gebieden van de Ñanderú Maragatú op zondag 30 augustus.

Amnesty International roept organisaties en de overige inheemse volkeren in Mato Grosso do Sul op zich, niet alleen in de deelstaat, te mobiliseren teneinde de autoriteiten te bewegen initiatieven te nemen voor een onmiddelijke stopzetting van het geweld tegen de Guaraní-Kaiowá en voor een spoedig en onafhankelijk onderzoek naar de zaak.

Bron: lAmnesty International - Brazilië

Publieke verklaring Braziliaanse ngo's na moord op Raimundo Santos Rodrigues

A morte da floresta, a morte de todos nós

Conselheiro icmbio1 

Raimundo Santos Rodrigues, conhecido como José dos Santos, é mais uma vítima da ganância dos saqueadores, da violência impune do interior do Maranhão e da ausência do Estado.
José Santos Rodrigues era Conselheiro do Instituto Chico Mendes de Conservação da Biodiversidade (ICMBio) na Reserva Biológica do Gurupi, último fragmento da floresta amazônica em terras maranhenses, a área mais degradada da Amazônia Brasileira. A Rebio Gurupi é circundada por 3 áreas indígenas: Alto Turiaçú, Awá e Caru, que, como a floresta, sofrem os ataques dos madeireiros.

O Conselheiro, atuante junto ao ICMBio desde 2012, foi assassinado no dia 25 de agosto na cidade de Bom Jardim (MA), a 275 Km de São Luís. José dos Santos estava acompanhado por sua esposa, que foi atingida por tiros e ainda se encontra no hospital.

Ao longo de todos esses anos, José tem denunciado os madeireiros e defendido sua comunidade, também em qualidade de membro do Sindicato dos Trabalhadores Rurais (STTR) de Bom Jardim.
O corpo do conselheiro está em Buriticupu, a 200 km de Bom Jardim, cidade onde outro membro do STTR, Raimundo Borges “Cabeça”, foi assassinado três anos atrás.

José dos Santos deixa a esposa ferida e seis filhos. Em nota pública, o presidente do ICMBio, Claudio Maretti, definiu o acontecido como “um ataque covarde”. Outros conselheiros do ICMBio daquela região temem por sua própria segurança.

As comarcas de Buriticupu e de Bom Jardim frequentemente são consideradas pela população como “Terras sem lei”, onde o Estado está particularmente ausente, as instituições de defesa dos direitos coletivos são extremamente fragilizadas e a violência dita a lei do mais forte.

Nós, entidades de defesa dos direitos humanos, movimentos populares, organizações religiosas, instituições eclesiais, sindicatos, jornalistas, membros de redes e organizações atuantes em nível local, nacional e internacional, expressamos nossa solidariedade para com a família de José dos Santos, indignação pela violência sem fim que está destruindo pessoas e territórios nessa região do Maranhão e imediatas reivindicações nos seguintes sentidos:

* que a morte de José Santos Rodrigues, de Raimundo Borges e de vários outras vítimas nos municípios de Bom Jardim e Buriticupu (MA) não passem impunes; que haja investigações acuradas, identificação e punição dos assassinos e seus mandantes;
  • que o Estado garanta proteção permanente às comunidades e aos defensores de direitos humanos nessa região;
  • que as operações em defesa da Rebio e das terras indígenas dessa região erradiquem eficaz e definitivamente o saque de madeira e punam os empresários e políticos que se enriquecem ilegalmente através disso;
  • que o Estado Brasileiro e o Governo do Maranhão reforcem as forças de segurança e as instituições de acesso à justiça nos municípios de Bom Jardim e de Buriticupu;
  • que o Estado Brasileiro e o Governo do Maranhão invistam, a partir do discernimento com a população local e de mecanismos de gestão participativa, para a promoção de atividades de geração de renda alternativas ao saque e comércio de madeira.
A morte de um companheiro que lutou por justiça e a morte da floresta são a morte de todas e todos nós! Queremos viver, queremos justiça e dignidade!

1º de Setembro de 2015

Assinam:

1. Rede Justiça nos Trilhos
2. Missionários Combonianos do Brasil
3. Associação de Defesa do Meio Ambiente de Araucária- AMAR (PR)
4. Associação de Membros da Congregação Cristã no Brasil- AMCCB (PA)
5. Associação Ambiental Voz Da Natureza – Espírito Santo
6. Amigos da terra, Brasil
7. Amigos de la tierra, internacional
8. Anamuri, Chile
9. Associação de Proteção ao Meio Ambiente de Cianorte- APROMAC (PR)
10. Associação Agroecológica Tijupá
11. Associação Alternativa Terrazul
12. Associação Ambientalista Corrente Verde
13. Associação Brasileira de Estudantes de Engenharia Florestal
14. Associação Paraense de Apoio às Comunidades Carentes – APACC
15. Brigadas Populares
16. Centro de Agricultura Alternativa do Norte de Minas- CaaNm- (MG)
17. Casa da Cultura do Urubuí-CACUÍ
18. Centro de Estudos e Defesa do Negro do Pará- CEDENPA
19. Censat agua viva, Colombia
20. Centro de Defesa da Vida e dos Direitos Humanos Carmen Bascaran- CDVDH/CB
21. Coletivo de Mulheres de Altamira,
22. Comissão Paroquial de Meio Ambiente-CPMA
23. Comissão Pró-Índio de São Paulo
24. Comitê Xingu Vivo
25. Conselho Indigenista Missionário – CIMI (MA)
26. CPT – Uberlândia (MG)
27. Ecologistas en Accion, Espanha
28. FAOR – Fórum da Amazônia Oriental
29. Fase (MA)
30. Fase Amazônia (AM)
31. Fase Espírito Santo (ES)
32. Fase Mato Grosso (MT)
33. Fórum Brasileiro de Ongs e Movimentos Sociais para o Meio Ambiente
34. Fórum Carajás
35. Fórum de Políticas Públicas de Buriticupu (MA)
36. Fórum Permanente de Cidadania de Colinas
37. Grupo de Estudos: Desenvolvimento, Modernidade e Meio Ambiente da Universidade Federal do Maranhão – GEDMMA/UFMA
38. Grupo de Estudos de Temáticas Ambientais- GESTA-UFMG.
39. Grupo de Pesquisa Historicidade do Estado e Direito- GPHED-UFBA (BA)
40. Grupo de pesquisa Territorialização Camponesa na Amazônia
41. Instituto Brasileiro de Educação, Integração e Desenvolvimento social- IBEIDS
42. Instituto Sociedade, População e Natureza (ISPN)
43. Justiça Global
44. Marcha Mundial das Mulheres
45. Modatima, Chile
46. Movimento dos Pequenos Agricultores – MPA
47. Movimento Negro da Transamazônica
48. Movimento pela Soberania Popular na Mineração- MAM
49. Movimento Águas e Serras de Casa Branca – MG
50. Movimento Xingu Vivo Para Sempre
51. MST (PA)
52. MST (MA)
53. Mutirão pela Cidadania
54. Observatório dos Conflitos do Extremo Sul do Brasil
55. ONG Coração Amazônico
56. Instituto Políticas Alternativas para o Cone Sul- PACS
57. Rede Brasileira de Justiça Ambiental
58. Rede Jubileu Sul
59. Rede GTA
60. Sociedade Maranhense de Direitos Humanos – SMDH
61. Toxisphera -Associação de Saúde Ambiental (PR)
62. Sindicato dos Trabalhadores em Educação Pública do Maranhão
63. Patricia Magno – Defensora Pública RJ (Titular do NUSPEN, Articuladora do Fórum Justiça)
64. Carlos Alberto Dayrell – Engenheiro Agrônomo e ambientalista – Montes Claros MG).
65. Oiara Bonilla – Antropóloga – Universidade Federal Fluminense
66. Diosmar Marcelino de Santana Filho – Geógrafo, ativista e pesquisador
67. Gabriel da Silva Teixeira – Associação Brasileira de Reforma Agrária (ABRA – Núcleo São Paulo)
68. Tania Pacheco- Blog Combate Racismo Ambiental
69. Renato Farias de Araujo – Rede Cerrado
70. Adriana Assunção de Carvalho
71. Janete Capiberibe- Deputada Federal
72. Plataforma de Direitos Humanos – DHESCA Brasil
73. Terra de Direitos

woensdag 26 augustus 2015

Rodrigo Janot. Een tweede termijn?

In Brazilië wordt de procureur-generaal (procurador geral da República), die de leiding heeft over het federale openbaar ministerie, door de zittende president van de republiek aan de senaat voorgedragen voor een zittingstijd van twee jaar. De senaatscommissie voor de grondwet en justitie (comissão de constituição e justiça), die wordt gezien als een van de machtigste parlementaire organen in Brazilië, onderwerpt de kandidaat aan een kruisverhoor (een sabatina), waarna er tot stemming binnen de commissie wordt overgegaan om de voordracht al dan niet aan de plenaire vergadering van de senaat aan te bevelen. De senatoren moeten vervolgens bij meerderheid beslissen of de betreffende procureur-generaal voor twee jaar aan de bak mag gaan.

Foto: reproductie Google

In 2013 wist zittend presidente Dilma Rousseff haar kandidaat Rodrigo Janot (foto) door de senaat te laten aanvaarden. (Zie eerdere blog) Vandaag werd Janot andermaal door de senaatscommissie aan een kruisverhoor onderworpen, nu voor een tweede termijn tot 2017. De stemming in de commissie en uiteindelijk in de senaat is vaak het minst spannende deel van de sabatina. Tot nu toe is er sinds het herstel van de democratie in 1985 nog nooit een kandidaat door de senaat afgewezen. Maar deze keer wordt het spannend omdat in de huidige senaatscommissie tien van de dertien leden door het federale OM rechtstreeks met corruptie in verband worden gebracht.
Brazilië verkeert immers in een politieke crisis. Het land wordt tot op het bot verscheurd door de onthullingen van grootschalige corruptie rond staatsenergiebedrijf Petrobras, waarbij politici van hoog tot laag, van links tot rechts, betrokken blijken te zijn en miljoenen in hun eigen zak of in de partijkas hebben gestoken. Het is aan Janot en zijn mensen van het federale openbaar ministerie om de strafrechtelijke onderzoeken naar de handel en wandel van zittende politici uit te voeren en bij het federale hooggerechtshof (STF) aanhangig te maken. Dit hoogste rechtscollege is exclusief bevoegd met de berechting van politici in dit soort zaken als de Lava Jato-onderzoeken en zoals eerder in 2012 tijdens het Mensalão-proces. (In het geval van Lava Jato worden niet-politici die bij het omkoop-schandaal betrokken zijn, zoals ondernemers en medewerkers van Petrobras, door de burgerrechter in Curitiba, de hoofdstad van de deelstaat Paraná, berecht.)
Interessant zijn daarom ook de vragen van de commissieleden en de antwoorden van Janot daarop tijdens het kruisverhoor. Als lid van de rechtelijke macht en op basis van de trias politica (de scheiding van de wetgevende, uitvoerende en de rechtelijke macht binnen een rechtsstaat) is Janot in theorie onpartijdig in de Lava Jato-zaak. Een van de vragen vandaag was dan ook naar zijn onpartijdigheid, waarbij de vragensteller van de oppositie suggereerde dat er sprake zou zijn van een complot van de presidente en de procureur-generaal tegen bepaalde politici van de oppositie die met de Lava Jato-zaak door het federale OM in verband worden gebracht, zoals de beide voorzitters van het Congres (Renan Calheiros en Eduardo Cunha, de vader van deze specifieke complottheorie) en oud-president Fernando Collor de Mello. Janot pareerde die aantijging van een akkoord ("acordão") geloofwaardig en verwees het complot naar de wereld van de fictie (factoide). Het werk van het OM wordt door twintig procureurs en in nauwe samenwerking met de federale politie uitgevoerd. Een dergelijk akkoord tussen Janot en Dilma zou onherroepelijk aan het licht komen.
Andere opmerkelijke uitspraken en antwoorden van Janot vandaag waren zijn erkenning van de Lava Jato-zaak als misschien wel het grootste corruptieschandaal wat Brazilië tot nu toe heeft gekend en de Brazilianen haar trots heeft ontnomen (... que roubou o "orgulho" dos brasileiros). Bijna aandoenlijk was zijn erkenning in al de jaren dat hij voor het openbaar ministerie actief is helemaal niets van de politieke wandelgangen in Brasília te begrijpen.
Spannend werd het toen de eventuele betrokkenheid van oud-president Luiz Inácio Lula da Silva en Dilma ter sprake kwam. De oppositie probeert beide PT-presidenten bij het proces te betrekken via het argument genaamd 'teoria do domínio do fato', wat er in het kort op neer komt dat Lula opdracht voor de corruptie zou hebben gegeven maar er zelf persoonlijk helemaal niet betrokken is geweest. (Ter vergelijking werd dit argument ook in de buurlanden Argentinië en Perú gebruikt in de vervolging van de militaire machthebbers die opdracht hadden gegeven tot de repressie van de linkse oppositie, maar zelf haar handen niet had vuil gemaakt.) Janot sluit niets uit maar zei daar tot nu toe geen enkel bewijs te hebben gezien van betrokkenheid van Lula noch van Dilma.
Janot zegt de verklaringen van het kabinet-Dilma af te wachten waar het gaat om eventuele fiscale fouten in het financieel jaarverslag over 2014 (pedaladas fiscais) van de federale overheid. De oppositie ruikt bloed en suggereert dat er geld van de overheid onder Dilma verdwenen is in bepaalde zakken, wat diezelfde oppositiepartijen, geholpen door de welwillende steun van de Braziliaanse media, munitie zou kunnen geven voor de door hen zo vurig gehoopte impeachment-procedure van presidente Dilma en eventueel haar vice-president Michel Temer van de PMDB. Janot benadrukte dat het onderzoek door de rekenkamer (TCU, Tribunal de Contas da União) strikt technisch van aard is en niet door politieke overwegingen besmet mag worden.
Of Rodrigo Janot naar een de tweede termijn als procureur-generaal gaat ligt derhalve in de handen van politici die door zijn openbaar ministerie in de verdachtenbank zijn beland. Het wordt spannend in Brasília, maar mijn verwachting is dat Rodrigo Janot door mag gaan als hoogste baas van het federale OM. Een afwijzing door de senaat zou de democratische rechtsgang volledig laten ontsporen en het land in een politieke chaos achterlaten. Daar willen de oppositie niet de schuld van krijgen. Het is hen immers te doen om alle ellende juist in de schoenen van presidente Dilma en haar Partido dos Trabalhadores (PT) te schuiven. Dilma zal denk ik deze power play ditmaal ongeschonden gaan. doorstaan.

Voor live verslag van de sabatina en de berichtgeving hieromtrent door de senaat zelf zie de website van de senaat

Naschrift: Rodrigo Janot werd gisteravond door de senaat voor een tweede termijn herkozen. Er waren 59 stemmen voor, 12 tegen en 1 onthouding. Zie link

zaterdag 22 augustus 2015

Vatapá

Mijn eerste kennismaking met de afro-braziliaanse keuken vond plaats in Amsterdam, waar ik in het Braziliaanse restaurant Samba Kitchen aan de Ceintuurbaan xinxim de camarões leerde kennen. Goddelijk! Dat was in 2001. Een jaar later schoof ik aan in een Bahiaans restaurant in de wijk Consolação in hartje São Paulo. Wat ik me daarvan vooral van herinner is de molho de pimenta baiano oftewel, op z'n Nederlands, sambal uit Bahia. Een waarlijk scherpe geel-kleurige pasta, waarmee ik mij werkelijk in de tropen thuis voelde. Wederom goddelijk!
Over drie weken vlieg ik voor een klus naar Salvador da Bahia. Het wordt mijn eerste bezoek aan deze stad, waarvan vrienden mij verzekerd hebben dat het totaal verschillend is van de steden die ik zo goed ken, de economisch en politiek belangrijkste driehoek van het land, São Paulo, Rio de Janeiro en Belo Horizonte.
Om culinair alvast in de stemming te komen volgt hier het recept van vatapá, naast caruru en efó een van de drie hoofdschotels van Bahia:

Voor acht personen:

750 gr. maïsmeel
150 gr. gedroogde garnalen
150 gr. cashewnoten
150 gr. pinda's
200 ml. kokosmelk
500 gr. uien
1 bos koriander
1 bos peterselie
1 cm. gemberwortel
1 eetlepel zout
1 theelepel peper
4 teentjes knoflook
1/2 kopje olijfolie
2 kopjes palmolie

Om te garneren: veel verse garnalen

Uien, koriander, peterselie, gember, zout, peper en knoflook in een mixer fijnmalen. De maïsmeel in de kokosmelk weken en door een zeef laten passeren. De pinda's, cashewnoten en garnalen eveneens in een mixer fijnmalen.
In een grote, hoge pan de olijfolie verhitten, de kruiden kort aanbakken en dan de maïsmeel toevoegen.Al roerend de overige, verkleinde ingrediënten toevoegen. De palmolie bijgieten en circa een half uur al roerend op laag vuur laten koken tot de massa van de pan loslaat.(Eventueel nakruiden.) Om ervoor te zorgen dat er geen vlies ontstaat twee tot drie eetlepels palmolie op het gerecht gieten.
Garneren met veel verse garnalen.

Als bijgerechten, ja daar is 'ie weer, molho de pimenta baiano.

Bom apetite!