Ambities van Geraldo Alckmin

Niemand twijfelt er eigenlijk nog aan dat Aécio Neves namens de PSDB volgend jaar de strijd om het presidentschap op zich zal nemen. Persoonlijk voorgedragen door de eminente oud-president en partij-icoon Fernando Henrique Cardoso zal de nieuwe ster aan het tucanos-firmament alle steun binnen zijn eigen partij nodig hebben en dan met name die van de machtige afdeling-São Paulo. Maar juist daar wringt de schoen. Zowel José Serra als Geraldo Alckmin, de twee mannen die het de afgelopen tien jaar vergeefs tegen een PT-kandidaat hebben opgenomen, zien een kandidatuur van Aécio niet zitten en trekken hun eigen plan. Met name Alckmin, de huidige gouverneur van de deelstaat São Paulo, speelt daarbij hoog spel.

Het is alom bekend dat Alckmin, na zijn vergeefse poging daartoe in 2006, politiek boven alles een Braziliaanse presidentschap ambieert. Ook hij weet dat hij Aécio ditmaal voor moet laten gaan, maar zal de komende maanden geen fotogelegenheid laten passeren om samen met de tucano-kandidaat in beeld te kunnen komen. En gelegenheid temeer, want Alckmin zelf treedt in 2014 in de politieke arena om zijn tweede termijn als deelstaatgouverneur veilig te stellen.

Wat Alckmin ook weet is dat een overwinning voor de oppositie bij de presidentsverkiezingen volgend jaar zo goed als onmogelijk lijkt. Dilma en haar Partido dos Trabalhadores zit stevig in het zadel en de populariteitscijfers onder het electoraat zijn onverminderd hoog te noemen. Ondanks alle politiek ophef rond het Mensalão-corruptieschandaal, waar de oppositie electoraal veel winst uit hoopte te halen, blijft ruim 60% van de Brazilianen in haar geloven en zegt zo'n 9% absoluut niets in haar te zien. 

Alle PSDB-ogen, ook die van Aécio Neves, zijn dan ook gericht op de presidentsverkiezingen van 2018. Dilma mag dan niet meer en de kans dat Lula zelf de handschoen zal opnemen is gezien zijn leeftijd (in 2018 zal hij 73 jaar oud zijn) niet groot te noemen. Nieuwe aansprekende namen hebben zich in het PT-kamp nog niet aangemeld, al wordt er nu al een beetje gekeken naar de huidige burgemeester van São Paulo, Fernando Haddad of een jonge politicus als de federale afgevaardigde voor Rio de Janeiro, Lindbergh Farias.

Aécio ziet deze verkiezingen dan ook als een mooie manier om bij het electoraat in beeld te kunnen komen als de geschikte kandidaat voor 2018 en zich tot die tijd te kunnen ontpoppen tot de oppositieleider bij uitstek. Want hoe populair hij door zijn politieke verleden in zijn eigen deelstaat Minas Gerais en bepaalde intellectuele kringen dan ook is, elders in Brazilië is hij bij de gewone bevolking nog tamelijk onbekend.

Maar ook Alckmin ruikt in 2018 zijn kans en zal zijn tweede termijn als gouverneur van de belangrijkste Braziliaanse deelstaat São Paulo daartoe als springplank gaan benutten. Het is nu nog niet bekend wie volgend jaar voor de PT de strijd om dat ambt aangaat (er gaan geruchten dat Lula zelf in de strijd gaat treden), maar nu al is hij bezig om zijn electorale basis bestaande uit kleine (centrum-) rechtse partijen als de DEM. PTB, PPS en PDT uit te gaan breiden met de strategisch belangrijke PSB. Deze partij is goed voor maar liefst 1 minuut en 10 seconden zendtijd op radio en televisie en Alckmin is daartoe zelfs bereid volgend jaar zijn directe steun aan Eduardo Campos, de mogelijke presidentskandidaat voor de peesbistas uit te spreken, ten koste van ... Aécio.

Geraldo Alckmin. Ambitie kan hem niet ontzegd worden!

Elis Regina, Águas de Março

Ondertussen bij de tucanos

Binnen de PSDB (Partido da Social Democracia Brasileira) wordt het spel hard gespeeld. Op 19 mei aanstaande staat de nationale conventie van de partij op het programma, waarbij de nieuwe partijvoorzitter zal worden gekozen. Alle ogen zijn daarbij gericht op de kleinzoon van de oud-president Tancredo Neves, Aécio Neves da Cunha (1960), de talentvolle senator en voormalig gouverneur van de deelstaat Minas Gerais. Hij lijkt op dit moment de enige politicus van de oppositie die in staat kan worden gesteld om in zijn jeugdige overmoed de zittende presidente Dilma Rousseff (PT) enigszins het vuur aan de schenen kunnen leggen. Daarbij heeft hij ingecalculeerd om via het partijvoorzitterschap de eenheid binnen de PSDB te kunnen behouden en zo die stabiele basis te kunnen consolideren die hij hard nodig zal hebben om Dilma te kunnen verslaan. Daarnaast moet de verkiezing Aécio die dag rechtstreeks in de schijnwerpers zetten om tijdens een groots partijspektakel hem als dé nieuwe hoop voor het moderne Brazilië te kunnen etaleren.
Maar voordat het zover is zal hij eerst moeten afrekenen met "de jongens uit São Paulo", de garde die de afgelopen 12 jaar tevergeefs heeft geprobeerd om eerst Lula en daarna Dilma van de macht af te houden. Noch José Serra noch Geraldo Alckmin bleken in staat om dat klusje te kunnen klaren. Terwijl zij en de partij in de eigen thuishavens, de stad en de deelstaat São Paulo, vooralsnog steevast de lakens uitdelen lijkt hun rol op het nationale vlak uitgespeeld, vooral nadat Serra het vorig jaar het tijdens de verkiezingen voor het burgemeesterschap van de stad São Paulo moest afleggen tegen de kandidaat van de aartsvijand, Fernando Haddad van de PT. De partijafdeling-São Paulo lijkt daarmee eerder een blok aan het been van Aécio, een afdeling die vanwege haar machtsbasis in de zakenwereld van São Paulo binnen de partij tijdens de verkiezingen voor de nodige verdeeldheid kan zorgen. Het partijvoorzitterschap voor Aécio zou betekenen dat hij de afdeling-São Paulo in de tang kan houden en haar "conserverende" macht enigszins kan sturen.
Aécio Neves heeft daarbij inmiddels de zegen van de partij-icoon bij uitstek, de voormalige president Fernando Henrique Cardoso. Deze pleitte na de nederlag van Serra vorig jaar voor een vernieuwing van de partijtop teneinde de moderne noden van het land met nieuw elan aan te kunnen pakken. Dat moet pijnlijk over zijn gekomen bij Serra, Alckmin en de afdeling-São Paulo. Maar FHC (een carioca van geboorte, maar inmiddels een op en top paulista) is niet gek. Ook hij ziet in dat de afdeling-São Paulo als belangrijkste politieke factor van de nationale zakenstad bij uitstek altijd een hoofdrol binnen de nationale partij zal blijven spelen, maar dat de traditionele pogingen van Serra/Alckmin om de petistas van de troon te stoten hopeloos hebben gefaald.

Noch José Serra (foto, rechts) noch Geraldo Alckmin (foto, links) hebben de intentie om de handdoek voor de datum van de negentiende mei in de handdoek te werpen. Beiden zien Aécio nog lang niet als dé  presidentskandidaat voor 2014 en hopen via primaries binnen de PSDB zelfs nog een kansje te kunnen maken. Serra dreigt ermee om uit de partij te zullen stappen als Aécio wint en zo de invloed van de paulista-factie binnen de partij danig zal worden afgezwakt. Zo speelt hij openlijk met de gedachte zich bij Eduardo Campos van de PSB (die andere verrassing binnen het huidige politieke landschap) aan te zullen sluiten, zoals hij in het verleden ook al eens uit onvrede tijdens verkiezingen tegen de centrum-rechtse PPS heeft aangeschurkt.

Geraldo Alckmin, de huidige deelstaatgouverneur van São Paulo, heeft Aécio gisteren tijdens een gezellig samenkomen van de PSDB-top in Brasília recht in het gezicht gezegd dat deze zo'n partijvoorzitterschap helemaal niet nodig heeft voor zijn presidentiële aspiraties en hem daarbij niet te zullen steunen. De bij die gelegenheid vijf andere eveneens aanwezige deelstaatgouverneurs van PSDB-huize deelden mee zich in die stellingname van Alckmin helemaal niet te kunnen vinden, waardoor aan de macht van de afdeling-São Paulo binnen de partij aardig getornd lijkt te worden.

Kortom, het zal de komende maanden nog reuze spannend worden binnen de PSDB. Ik ben benieuwd waar en hoe de tot nu toe almachtige afdeling-São Paulo water bij de wijn zal moeten doen om de koers en de beslissingen binnen de partij ook onder president Aécio Neves stevig te kunnen bepalen.

Doet ze het opnieuw?

De grootste verrassing tijdens de presidentsverkiezingen in 2010 was Marina Silva, voormalig PT-minister van milieu onder president Lula. Zij brak in 2008 met hem en met de Partido dos Trabalhadores omdat zij zich niet meer kon vinden in het door zijn regering voorgestane beleid van economische ontwikkeling in met name het Amazone-gebied, waarbij de milieubelangen het keer op keer moesten afleggen tegen de eisen van de materiële Braziliaanse vooruitgang die onder minister Dilma Rousseff tot stand kwam.

Marina, die altijd had gegolden als een van de intimi van Lula, stapte over naar de groene Partido Verde en wierp zich namens die partij met succes in de traditionele strijd om het presidentsschap tussen de PT en de PSDB. Dilma (PT) won uiteindelijk, maar de derde plaats voor Marina was uitzonderlijk te noemen. Ze haalde maar liefst 19,33 % van de stemmen binnen en overtrof daarmee alle peilingen. Ruim 19 miljoen kiezers, grotendeels jongeren in de grote steden als Rio de Janeiro, Belo Horizonte en Brasília, stemden op haar teneinde een ecologisch appèl af te geven en tevens om hun onvrede te uiten over de eeuwige tweestrijd tussen de petistas en de tucanos (bijnaam van de PSDB).
Tijdens een bijeenkomst in 2011 in São Paulo genaamd 'Encontro por uma Nova Política" verliet Marina de Partido Verde uit onvrede met een behouden partijtop die haar ideeën voor een nieuwe groene politiek in de weg stond. Teneinde in 2014 het kunstje opnieuw te volbrengen en een gooi naar het presidentschap te doen startte Marina in februari 2013 een nieuwe partij, de Rede Sustentabilidade. Op dit moment toert Marina het land door om de benodigde half miljoen handtekeningen te verzamelen die de Braziliaanse wet voorschrijft voor de officiële erkenning als politieke partij. Zij kan daarbij rekenen op de steun van politieke vrienden, die hetzij vanuit bestaande partijen overstappen naar Rede (zoals Heloísa Helena van de PSOL), hetzij bij hun eigen partij blijven maar desalniettemin uit sympathie een handtekening hebben gezet, zoals de huidige PT-gouverneur van de deelstaat Acre (Tião Viana) en de voormalige burgemeester van de Acreaanse hoofdstad Rio Branco, Raimundo Angelim (eveneens PT).
Rede ziet zichzelf als ideologisch links noch rechts, als een moderne partij gericht op duurzaamheid en progressieve vooruitgang. Het wil de partij zijn voor mensen die in politieke en sociale bewegingen actief zijn maar die zich niet meer door de bestaande partijen vertegenwoordigd voelen. Dat zijn met name jongeren en het hoeft dan ook niet te verbazen dat de sociale media een grote rol binnen de campagnes van Rede zullen gaan spelen, teneinde in 2014 naast een presidentsschap zoveel mogelijk afgevaardigden in het Congres en de deelstaatparlementen te laten installeren.
Op dit moment geef ik Marina en de Rede weinig kans om het trucje nogmaals te herhalen. Er bestaat met name in de grote steden een groen en progressief potentieel onder jongeren, maar veel zal afhangen van externe factoren. Wat gaat bijvoorbeeld de PSOL doen? De campagne van Marcelo Freixo in 2012 voor het burgemeesterschap van de stad Rio de Janeiro heeft aangetoond dat ook hij en zijn partij veel aanhang onder de jongeren en studenten in de grote steden kunnen genereren. Een kandidatuur van iemand met het politieke talent als Freixo zou veel van Marina's doelgroep voor zich kunnen innemen.
Daarnaast zal ook veel afhangen van de vraag wat de huidige gouverneur van de deelstaat Pernambuco gaat doen. Veel wijst erop dat de populaire Eduardo Campos van de centrum-linkse PSB zichzelf als derde keuze tussen Dilma en haar directe tegenstrever Aécio Neves (PSDB) gaat positioneren. Daarmee zou de ruimte waar Marina in hoopt te duiken al aanzienlijk kleiner worden. Mocht Campos zijn huid daarentegen politiek zeer duur gaan verkopen aan een van de twee traditionele kemphanen en als kandidaat voor het vice-presidentschap van ofwel de PSDB ofwel de PT door te gaan dan liggen er voor Marina misschien toch weer mogelijkheden.
Maar wat de uitslagen ook zullen zijn Marina Silva is goed voor politiek theater en het vraagstuk van de duurzaamheid vindt in haar een betrouwbare beschermdame.

Stoelendans - deel 1

Een dag nadat bekend werd gemaakt dat presidente Dilma nog wel een week zou wachten met de hervorming van haar kabinet werden vandaag al de eerste veranderingen bekend gemaakt. De PMDB krijgt twee nieuwe ministersposten (Landbouw en  Burgerluchtvaart) en de PDT zet een ander, meer prominent partijlid op deze post die al een aantal jaren aan de pedetistas toekomt. Er zou binnen de PDT veel onvrede heersen over haar deelname aan de coalitie, vooral nadat partijvoorzitter Carlos Lupi in 2011 wegens vermeende corruptie het veld moest ruimen. Met het aanstellen van oudgediende Manoel Dias (foto) in plaats van de jonge Brizola Neto hoopt Dilma met een zwaargewicht de pedetistas, de partij waar zijzelf ooit in Rio Grande do Sul als politica haar debuut voor maakte en een bijna natuurlijke bondgenoot van de PT op links, binnen boord te kunnen houden. Dias is de nationale secretaris-generaal van de partij en in die hoedanigheid nauw bij partijleider Lupi betrokken. (Het lijkt er op dat de politieke carrière van Brizola Neto, kleinzoon van de in 2004 overleden PDT-ikoon Leonel Brizola, daarmee op een lagere versnelling is gezet.)

Foto: Renato Araújo/ABr

Het aanstellen van Antônio Andrade, de voorzitter van de PMDB in de belangrijke deelstaat Minas Gerais, als minister van landbouw hoopt presidente Dilma steun van de PMDB te kunnen verwerven voor de mogelijke kandidatuur van PT-kopstuk Patrus Ananias voor het gouverneurschap van die deelstaat volgend jaar. Wat zeker meegespeeld heeft is de dreiging van de PMDB-MG om tijdens de presidentsverkiezingen van 2014 de zijde van Dilma's tegenkandidaat Aécio Neves te zullen kiezen als deze PMDB-afdeling gedurende de eerste termijn van Dilma ministerloos zou blijven.
Met Wellington Moreira Franco als de nieuwe PMDB-minister voor Burgerluchtvaart haalt Dilma wel een andere veteraan binnen haar regeringsploeg. Hij was ooit-gouverneur van Rio de Janeiro en diende onder president Fernando Henrique Cardoso als een van diens adviseurs. Moreira Franco komt van het staatssecretariaat voor strategische zaken en lijkt er vooral op gericht de onontbeerlijke steun van de PMDB tijdens de aanstaande presidentsverkiezingen te kunnen garanderen.
Het ziet ernaar uit dat Dilma de komende week nog een aantal veranderingen zal gaan aanbrengen. Dit teneinde de steun van de PR en de PSD te kunnen consolideren. De Partido da República ziet de huidige PR-minister van Transport (Paulo Sérgio Passos) als veel te close met presidente Dilma en wil daarom haar eigen ruimte binnen het kabinet verbreden. Er wordt ook rekening mee gehouden dat de PR een extra ministerie krijgt, die voor economische ontwikkeling.
Alhoewel partijleider Gilberto Kassab van de Partido Social Democrático gisteren aangaf tijdens deze regeringsperiode geen ministerspost voor een van zijn partijgenoten  te willen innemen lijkt het erop dat zijn rechterhand Guilherme Afif Domingos, die goede persoonlijke banden met Dilma onderhoud, desalniettemin het ministerschap van het nieuwe ministerie voor midden -en kleinbedrijf gaat bekleden.
De officiële reactie van Dilma's mogelijke tegenkandidaat in 2014, Aécio Neves van de PSDB, was bijna voorspelbaar te noemen. Hij betreurt het dat de huidige PT-regering alleen om electorale redenen deze ministerswisselingen doorvoert en niet uit meer democratische overwegingen als efficiëncy. Maar ja, hoe serieus moeten we dat noemen. Dit is traditiegetrouw de manier waarop de politiek in Brazilië sinds het herstel van de democratie in 1985 functioneert en waaraan Aécio ook bij een mogelijk presidentschap gebruik zou moeten maken.

Continua

Politiek: Presidente Dilma gaat akkoord met de door het Congres geëiste verandering in haar wetgeving betreffende de verdeling van de royalties uit de aardoliewinning voor de kust van Brazilië. Afgelopen week verwierp een grote meerderheid van het Congres de veto's die Dilma aanvankelijk had uitgesproken over de wensen om de inkomsten, zowel uit de bestaande als de nieuwe concessies meer gelijk over de 26 deelstaten te verdelen. De deelstaten die de productie van de aardolie voor hun rekening nemen (Rio de Janeiro, Espírito Santo en São Paulo) gaan er niet mee akkoord dat ook de bestaande contracten worden opengebroken (waardoor zij miljoenen reais aan inkomsten zullen mislopen) en gaan de ongrondwettigheid van die stellingname van het Congres voorleggen aan het hoogste rechtsorgaan in het land, het Supremo Tribunal Federal. Het feit dat Dilma zich zo snel neerlegt bij de wens van het Congres zou erop kunnen wijzen dat ook zij de hoop heeft dat het federale hooggerechtshof de bestaande contracten in tact zal laten.

Mensenrechten: Het omstreden parlementslid Marco Feliciano (PSC-SP), die twee weken geleden werd benoemd tot voorzitter van de mensenrechtencommissie van het Huis van Afgevaardigden, weigert zijn functie op te geven nu  de druk vanuit de samenleving toeneemt om dat wel te doen. Marcos, die pastor is van een evangelische pinkstergemeente heeft zich in het verleden publiekelijk zeer negatief en racistisch uitgelaten over homoseksuelen en de zwarte bevolking van Brazilië. Het is met name parlementariërs van de linkse partijen als de PT, de PSB en PSOL er alles aan gelegen om deze smet op het mensenrechtenblazoen weg te poetsen. Feliciano zoekt inmiddels zijn heil bij de nieuwe voorzitter van het parlement Henrique Eduardo Alves (PMDB-RN) en bij de fractieleider van de PT, Arlindo Chinaglia. Want het was de PT die er uiteindelijk verantwoordelijk moet worden gehouden voor deze politiek miskleun. Het waren de socialisten die de politiek bondgenoot PSC het voorzitterschap van deze commissie gunde in ruil voor een grotere rol van de PT in een aantal andere strategische commissies. (Eerder deze maand gunde de PT al het voorzitterschap van de milieucommissie aan niemand minder dan Blairo Maggi van de PR, oud-gouverneur van de deelstaat Mato Grosso en als een van de kopstukken van de machtige landbouwlobby in het parlement (de Bancada Ruralista) niet bepaald een groot voorvechter voor het groen.Wat en passant natuurlijk ook iets aangeeft over de waarde die het kabinet-Dilma Rousseff aan zaken als de mensenrechten en het milieu hecht!)
De eerste zitting van de nieuwe mensenrechtencommissie gisteren verliep dan ook tumultueus. Terwijl linkse politici in de vergaderzaal kreten riepen als "pastor-dictator", "racist" en "fundamentalist" lieten ook de evangelische parlementsleden zich niet onbetuigd en schreeuwden onder leiding van de eveneens omstreden parlementariër Jair Bolsonaro uit Rio de Janeiro ("alle leden van linkse sociale bewegingen zijn homo's") leuzen pro-Feliciano. Gespannen hoogtepunt was de confrontatie tussen Feliciano en de vermaarde mensenrechtenactivist en voormalig minister voor de rechten van de mens, Nilmário Miranda (PT-afgevaardigde voor Minas Gerais), waarbij de voorzitter Miranda volledig negeerde terwijl laatste Feliciano's  legitimiteit voor de functie in twijfel trok.

Politiek: Naar eigen zeggen op dit moment nog geen thema maar desalniettemin is presidente Dilma voorbereidingen aan het treffen voor kleine veranderingen in haar kabinet, teneinde in de aanloop naar de verkiezingen volgend jaar belangrijke coalitiegenoten als de PMDB, de PR en de PDT aan haar te kunnen binden. Met name de PMDB eist belangrijke posten als het ministerie van landbouw op, evenals het staatssecretariaat voor strategische zaken. Ook de PSD van de oud-burgemeester van São Paulo, Gilberto Kassab, zal zich vooralsnog aan haar komende kabinet committeren, maar heeft aangegeven voor 2014 in ruil geen ministerspost te zullen opeisen.

São Paulo: Gisteren kwam er ook een einde aan een van die moordzaken die het land eens in de zoveel tijd bezighouden. Met de veroordeling van de voormalige politieman Mizael Bispo de Souza tot 20 jaar gevangenisstraf door een juryrechtbank in Guarulhos wegens de moord in 2010 op zijn ex, de 28-jarige advocate Mércia Nakashima (foto). Nadat haar levenloze lichaam werd aangetroffen in het binnenland van de deelstaat São Paulo ontkende Mizael alles en voerde al alibi op dat hij op de bewuste dag naar de hoeren was geweest. Zijn vermeende handlanger Evandro Bezerra Silva werd vervolgens in Sergipe opgepakt, maar aan hun preventieve hechtenis kwam echter een vroegtijdig einde. Ze slaan op de vlucht, terwijl de bewijzen tot wurging en een genadeschot zich opstapelen. Pas in 2012 liep Mizael uiteindelijk tegen de lamp. De ook weer opgepakte Evandro ontkende direct medeplichtigheid. Na drie dagen zitting van het hof kwam ook het motief definitief boven water, pure jaloezie uit onvervalst machismo.

Odilo, de nieuwe paus?

Opeens staat er toch een Braziliaan in de picture om Joseph Ratzinger op te gaan volgen als leider van de rooms-katholieke kerk. Waarom juist op dit moment de naam Odilo Scherer is gevallen om de volgende paus te worden weet ik niet. Ik ben geen Vaticaan-kenner en zal dat ook nooit worden. Mijn blauwe maandag aan de theologische hogeschool van Amsterdam, teneinde pastoraal werker te kunnen worden en mij zo met de rechten van de mens in Brazilië te kunnen bezighouden, heeft mijn kloof met de kerk eerder vergroot dan naderbij gebracht. Ik was als linkse jongen toendertijd in de ban van de bevrijdingstheologie en onder bisschop Bomers van Haarlem was daar weinig eer meer mee te behalen.
Vanaf een zijlijn heb ik de verwikkelingen binnen het Vaticaan en de Braziliaanse kerk altijd wel een beetje blijven volgen, temeer omdat de rooms-katholieke kerk in Brazilië een politieke speler is en nog wel enige tijd zal blijven. Nog altijd is de grote meerderheid van de bevolking naar eigen zeggen een volgeling van Rome, al verliest het meer en meer terrein op de pinkstergemeenten en andere (protestantse) geloofsuitingen.

                                                                       CNS/Reuters/Jamil Bittar

Odile Pedro Scherer, in 1949 in de deelstaat Rio Grande do Sul uit Saarlands-Duitse ouders geboren en als priester opgeleid en actief in Paraná, zal het niet worden en dan volg ik de gedachtegang van John L. Allen Jr. van de Noordamerikaanse National Catholic Reporter. Hij noemt zes sterke punten van de huidige aartsbisschop van São Paulo: als Braziliaan met een Duitse achtergrond zou hij de perfecte overgang zijn van een paus uit het Zuiden met Europese wortels; hij spreekt perfect Italiaans; Brazilië is ondanks de protestantse concurrentie nog altijd het grootste rooms-katholieke land ter wereld; door zijn kennis van de bureaucratie van het Vaticaan is hij iemand die hervormingen op zich kan nemen; hij is orthodox in de leer, maar heeft zich bijvoorbeeld ten aanzien van de bevrijdingstheologie pragmatisch getoond, wars van marxisme maar met een groot hart voor sociale en ecologische kwesties. En Scherer is vasthoudend, dat hebben de studenten van de PUC, de rooms-katholieke universiteit van São Paulo vorig jaar helaas gemerkt. Scherer wist als laatste instantie zijn conservatieve keuze voor het rectorschap door te drukken ondanks de massale voorkeur en protesten van studenten en enkele docenten.
Vanuit roomse visie sterke punten inderdaad, maar toch. Ik geloof het eenvoudigweg gewoon niet. Ik heb persoonlijk in mijn leven nu drie pauskeuzes meegemaakt, maar altijd kwam er iemand onverwachts uit de hoed. Vaticanologie is net zo onvoorspelbaar als al die Moskou-kenners uit vergane tijden. Een kwestie van geloof denk ik.