dinsdag 2 oktober 2012

Planet Hemp, back on stage

O, wat had ik er graag bij willen zijn afgelopen zaterdag! Planet Hemp gaf na tien jaar weer eens een liveconcert en nog wel in het Circo Voador, dé muziektempel van Rio de Janeiro in Lapa die dit jaar dertig jaar bestaat. Tijd voor een feestje moet elke rechtgeaarde carioca gelijk gedacht hebben. En het moet afgaande op de pers een groots feestje zijn geworden!. Tweeduizend man publiek en een stevige mix van rock en hiphop die voor Marcelo D2 (foto) en zijn mannen zo kenmerkend is.


Planet Hemp, het lijkt alweer zo lang geleden. De toendertijd in Brazilië zeer omstreden ikonen van de strijd voor de legalisatie van marijuana (maconha) in het land. Maatschappijkritisch, scherp en bruisend van energie! Ze lieten slechts drie albums na en zijn in Europa in het underground-circuit een beetje bekend geworden met een van hun hits, "Dig Dig Dig (Hempa)".
Marcelo D2, een van de twee frontmannen, timmert nu al zo'n tien jaar solo aan de weg en maakt een uiterst succesvolle carrière, waarin hij op dit moment bekend staat als degene die de samba en de hiphop succesvol heeft kunnen laten samensmelten.


In Brazilië kunnen ze nog tot het einde van dit jaar van de live-verrichtingen van Planet Hemp genieten. De jongens gaan een kleine toernee maken en menig concertzaal zal als vanouds uit zijn voegen barsten. Divertir-se!

Mensalão do PT

Het Proces van de Eeuw, zoals de zaak reeds enigszins voorbarig door de Braziliaanse media werd uitgeroepen, loopt bijna teneinde. Na bijna drie maanden staat het federale hooggerechtshof in Brasília op het punt de drie belangrijkste kopstukken van de socialistische Partido dos Trabalhadores van het vorig decennium ter verantwoording te roepen voor hun rol bij de Mensalão do PT, de grote omkoopzaak die in 2005 aan het rollen werd gebracht en waarbij personen in de PT-top de eerste regering van president Luiz Inácio Lula da Silva aan meerderheden in het parlement had geholpen door aan politici van andere bevriende partijen grote sommen geld door te sluizen.


De aanvankelijk elf rechters van het Hof (deze maand ging minister Celso Pelluso met pensioen en diens opvolger minister Teori Zavaschki heeft aangegeven zich wegens gebrek aan inhoudelijke kennis van de zaak van een uitspraak te willen onthouden) hebben achtereenvolgens de betrokkenheid van ambtenaren en ondernemers bij de zaak bekeken, dus zij die voor de logistieke uitvoering van de omkoopzaak verantwoordelijk waren. Daarna werd er een voor een gekeken naar die parlementariërs die zich hebben laten omkopen en nu is het dan de focus op de breinen achter alle omkooppraktijken. En daar zitten drie hele grote namen uit de top van de PT bij: de toenmalige partijvoorzitter José Genoino, de toenmalige penningmeester van de partij Delúbio Soares en de man die als de spin in het web wordt gezien, José Dirceu (foto). Hij was ten tijde van het gebeuren als stafchef (Casa Civil) de rechterhand van president Lula en de facto voorzitter van de PT.


De hele gang van zaken was tot nu toe niet geheel spectaculair. Het meeste interessant waren de onderlinge juridische meningsverschillen tussen de twee belangrijkste rechters die op deze zaak zijn gezet. Zo kwamen minister Joaquim Barbosa (relator) en Ricardo Lewandowski (revisor) soms tot verrassend andere uitspraken ten aanzien van bepaalde verdachten, maar dan betrof het vaak personen op de tweede rang van de organisatie. Wat de grote vissen betrof, zoals het logistieke genius de ondernemer Marcos Valério, was men toch al snel eenduidig van de schuld overtuigd. De eensgezindheid van deze rechterlijke uitspraken (alle tien de rechters spreken per verdachte een oordeel uit) heeft de verdachte leden van de toenmalige PT-top toch enigszins doen schrikken. Genoino, Dirceu en Soares hadden aanvankelijk gedacht er wel vanaf te kunnen komen, maar daadwerkelijk gevangenisstraf lijkt toch akelig reëel voor hen te worden. Minister Barbosa zou al gesproken hebben van de mogelijkheid van de maximumstraf van ruim twaalf jaar detentie in een gesloten instelling. Wat Dirceu c.s. nu mogen hopen dat de straffen lager gaan uitvallen omdat zo de mogelijkheid van gevangenschap in een open of halfgesloten detentiecentrum in zicht komt of zelf bij een straf lager dan vier jaar een alternatieve strafmaat.
Want dat ze schuldig zijn daaraan twijfelt daadwerkelijk niemand in Brazilië. De mensalão is een praktijk dat  in de politieke praktijk al eerder plaats had gevonden (bij oppositiepartij PSDB in Minas Gerais en bij de DEM in het Federaal District) en waar deze week in de strijd om het burgemeesterschap van Rio de Janeiro diens belangrijkste tegenstrever de huidige burgervader Eduardo Paes (PMDB) ervan beschuldigd de steun van een splinterpartij voor veel geld te hebben gekocht.
Dat de zaak zo hoog wordt gespeeld heeft alles te maken met de machtige positie die de PT het afgelopen decennium binnen het Braziliaanse politieke bedrijf door de populariteit van achtereenvolgens president Lula en diens opvolgster Dilma Rousseff heeft gekregen. Dan is er natuurlijk niets mooiers dan een partij die er altijd op voorstond een schoon blazoen wat corruptie betrof daar in het hart te treffen waar mogelijk. Dat werd dus José Dirceu, door zijn functie na de president de machtigste man van het land en ook nog de meest trouwe politieke vriend van president Lula, die zich al die jaren wist te weren door te verklaren er helemaal niets vanaf geweten te hebben en ermee wegkwam.
De Braziliaanse media sponnen er natuurlijk heel veel garen bij en heeft zo haar bijdrage geleverd om het proces tot een zaak van dergelijke proporties te maken en de oppositie lachte in haar vuistje. De uitspraak tegen de José Dirceu zal twee dagen voor de belangrijke burgemeestersverkiezingen van 7 oktober aanstaande plaatsvinden.

maandag 1 oktober 2012

Fla-Flu, broederstrijd carioca-style

Mijn allereerste kennismaking met het Braziliaanse clubvoetbal vond in 1978 plaats. In dat jaar werd in Amsterdam de vierde editie van het inmiddels ten ziele gegane Amsterdam 700 Toernooi gespeeld en als dertienjarige voetballiefhebber zag ik in de voetbalpers naast de sterren van Ajax, AZ'67 en het Belgische Anderlecht voor het eerst van mijn leven de exotisch aandoende shirtjes van Fluminense FC uit Rio de Janeiro. De paars-groen-witte strepen vond ik mooi, al weet ik inmiddels dat de gemiddelde Braziliaan daar geheel anders over denkt. Behalve natuurlijk als je tricolor of pó-de-arroz (letterlijk, talkpoeder) bent, een aanhanger van Fluminense.(Op datzelfde toernooi maakte de grootste craque uit de clubgeschiedenis van Fluminense trouwens nog zijn opwachting. Roberto Rivellino was tijdens het WK van 1974 in West-Duitsland een van grote namen van de Seleção, dat echter in de 'halve finale' sneuvelde tegen het Nederlands elftal.)

Fluminense werd in 1902 opgericht en geldt oorspronkelijk als de club van de traditionele aristocratie van Rio de Janeiro en dat is aan haar eigen stadion/trainingscentrum in de wijk Laranjeiras af te zien. Het aanzienlijke sportcomplex is in neoclassicistische stijl opgetrokken en alleen daarom is een bezoek aan de Rua Pinheiro Machado al de moeite waard. Maar inmiddels is ook Fluminense uitgegroeid tot een volksclub en heeft de harten van een grote schare supporters uit het Brazilië gewonnen. Zo groot zelfs dat de gemeenteraad van Rio in 2007 21 juli  heeft uitgeroepen tot een officiële herdenkingsdag, de Dia do Fluminense e dos Tricolores. Daarnaast kent de club de charismatische paus Johannes Paulus II als een van haar beschermheiligen. De Kerkvader was vanaf 1980 een van haar meest beroemde fans.
Of die andere volksclub uit Rio daar allemaal zo blij mee is valt nog te betwijfelen. Want als er een club in Brazilië qua populariteit boven iedereen uitsteekt is dat CR Flamengo wel. Kijk een documentaire over Brazilië en je ziet er altijd wel een lopen. Of het nou in de volkswijken van Rio de Janeiro zelf is of in verre uithoeken als Amazonas en het noordoosten van het land altijd is er wel een flaminguista in beeld, meestal een jongetje met het beroemde zwart-rode tenue van de club uit het gelijknamige stadsdeel van Rio. Flamengo is de club van Zico, Djalminha, Jair en vele andere grote namen uit het Braziliaanse voetbal. Niet voor niets wordt het team "o mais querido do Brasil" genoemd. (Al zullen daar op hun beurt de aanhangers van die historisch andere grote volksclub, Corinthians uit São Paulo, weer anders over denken!)


Gisteren was het weer zover. Dé voetbalderby van Rio de Janeiro werd gespeeld en dat is en blijft Fla-Flu. Het Estádio Olímpico João Havelange, in de volksmond de Engenhão genoemd, zat bomvol en ook de media in de stad liepen al dagen op de wedstrijd vooruit. Ik heb het wedstrijdverslag thuis via CBN Rádio  live gevolgd en het viel me op dat er zo'n vijftal reporters alleen al van dat radiostation direct verslag deden en commentaar gaven van wat er op het veld te aanschouwen viel.
En dat was veel! Het werd een klassieke kraker in de Olympische arena van de wijk Méier, neutrale grond omdat het Maracanã-stadion, de thuisbasis van beide clubs, voor de Confederatie Cup van 2013 en het WK Voetbal van 2014 helemaal op de schop gaat. Flamengo kende de meeste scoringskansen en had dus moeten winnen. Een gemiste strafschop, een bal frontaal op de lat en tot overmaat van ramp een afgekeurd doelpunt werd haar deel. Uiteindelijk werd het 0-1 voor Fluminense, nadat sterspeler Fred een perfecte voorzet van de Portugees (of is 'ie nu toch weer Braziliaan?) Deco (foto, links) afrondde.

Dhavid Normando/Photocamera

Het moet raar lopen als Fluminense dit jaar geen Braziliaans kampioen wordt. Tricolor doet het dit jaar uitzonderlijk goed, staat bovenaan en kon vandaag door winst zes punten afstand nemen van de naaste belager, Atlético-MG uit Belo Horizonte. 

zondag 30 september 2012

Collor, twintig jaar geleden

Jeetje, het is alweer twintig jaar geleden dat ik aan de universiteit van Groningen vol trots mijn historisch onderzoek naar ontwikkeling van de historiografie gedurende de militaire dictatuur in Brazilië heb afgerond. Het zou een spannende zomer worden in 1992. Een zomer waar ik mij maandenlang als een kluizenaar bewoog in de fantastische wereld van de Braziliaanse geschiedschrijving, met grootheden als Capistrano de Abreu, Gilberto Freyre, José Honoria Rodrigues, Florestan Fernandes en Fernando Henrique Cardoso. Maar ook de zomer dat Brazilië voor het eerst in haar geschiedenis voortijdig afscheid nam van een wegens corruptie tegen de lamp gelopen president.
Het was in die tijd niet gemakkelijk om als student vanuit Europa de verwikkelingen in Brazilië dagelijks op de voet te kunnen volgen. Er was nog geen internet en naar mijn weten kon men alleen bij het CEDLA in Amsterdam zo nu en dan voor een Braziliaanse krant of weekbald als Veja terecht, die dan ook nog eens dagen verouderd was. Ik was elke dag in de bibliotheek van de Groningse letterenfaculteit te vinden om me via de buitenlandse pers, met name de Spaanse kwaliteitskrant El País, het Portugese dagblad O Tempo en de toen al verrassend internationaal georienteerde Neue Zürcher Zeitung, van de laatste stand van zaken in Brasília op de hoogte te laten brengen.


Fernando Collor de Mello (Rio de Janeiro, 1949) was van 1990 tot 1992 de eerste president die na de periode van de militaire dictatuur (1964-1985) voor het eerst direct door de Braziliaanse bevolking gekozen was. (Zijn voorganger José Sarney was de running-mate van de voortijdig overleden president Tancredo Neves, die op zijn beurt  in 1985 door een parlementair kiescollege in het ambt was verkozen.) Deze jonge flamoyante carièrrepoliticus uit de noordoostelijke deelstaat Alagoas had in 1989 de strijd om het presidentschap van de socialist Luiz Inácio Lula da Silva gewonnen met zijn belofte de corruptie en vooral de zelfverrijking van politici en  topambtenaren, in de volksmond 'marajás' ('maharadjas') genoemd, bij de wortel aan te zullen pakken.
Het gelazer begon voor Collor in mei 1992. Uitgerekend zijn eigen broer Pedro had zijn gram op hem willen halen en was met onthullingen over corruptie en zelfverrijking van de president naar buiten gekomen. Spil in het netwerk dat Collor om zich heen had gebouwd was echter ene PC Farias, een zakenman uit Alagoas die voor de president de hete kastanjes uit het vuur moest halen. Voordien had nog geen Braziliaan van hem gehoord, nadien zoemde zijn naam nog jaren door de gangen van politiek-Brazilië.
Er werd een gemengd parlementair onderzoek ingeteld, bestaande uit leden van het Huis van Afgevaardigden en de senaat. Centraal in het onderzoek waren de aanschaf van een FIAT Elba voor privé-gebruik en de verbouwingen van het huis van president Collor in de federale hoofdstad Brasília die in de miljoenen liepen. (De keuze van Collor om deze Casa da Dinda tot officiële ambtswoning van de president in te nemen was een electoraal-populaire stap geweest. Collor verzette zich tegen de praalzucht van de regerende klasse van de maharadjas in Brasília en het Palácio da Alvorada als gebouw en de regeringswijk Granja do Torto waren in zijn ogen levendige voorbeelden daarvan.)
De zaak was niet meer te houden en op 29 september 1992 sprak het Huis van Afgevaardigden met 441 stemmen voor en 38 tegen de impeachment tegen president Collor uit, die enkele dagen daarvoor zich nog eenmaal tot het Braziliaanse volk had gericht om zijn onschuld te bepleiten en de politieke oppositie van leugen en bedrog te beschuldigen. De president mocht vertrekken.




AGÊNCIA O GLOBO / SÉRGIO MARQUES/2-10-1992

Collor hield de eer aan zichzelf en trad enkele dagen voor de daadwerkelijke impeachment af. Hij werd door het federale hooggerechtshof wegens corruptie veroordeeld en mocht vijftien jaar lang geen politiek ambt meer innemen. In 2007 keerde hij namens de rechtse splinterpartij Partido Trabalhista Brasileiro/PTB als senator voor de deelstaat Alagoas terug in de Braziliaanse politiek en ontwikkelde zich tot een spraakmakende politicus op de rechtervleugel die de openbaarheid en de controverse nog steeds weet te vinden. Want Collor is nog steeds omstreden als het om ongeoorloofd gedrag gaat. Op dit moment weet hij zich in de belangstelling van datzelfde federale hooggerechtshof dat hem bijna twintig jaar geleden reeds veroordeelde. Hij staat namelijk nog steeds onder verdenking van passieve corruptie, valsheid in geschrifte en verduistering tijdens datzelfde presidentschap begin jaren '90. De eerste twee beschuldigingen zijn op basis van Braziliaans recht inmiddels verjaard maar die van verduistering echter nog niet en zou Collor alsnog een gevangenisstraf van maximaal 12 jaar kunnen opleveren. Een eventueel proces zou volgend jaar kunnen gaan plaatsvinden als het federale hooggerechtshof onder andere het lopende Mensalão-proces heeft afgerond. Wordt vervolgd.


Dida Sampaio/AE


Hebe is niet meer

Brazilië is in rouw. Nou ja, het grootste deel van de bevolking dan. Bij het maatschappijkritische deel van de intelligentia viel haar hoon en schamper ten deel. Hebe is niet meer. Een Braziliaanse televisie-ikoon is vandaag overleden. Op de respectabele leeftijd van 83 jaar. Nog een tweetal dagen terug had Hebe Camargo met veel media-aandacht bekend gemaakt weer op de buis te zullen verschijnen. Na een naar het zich liet aanzien voorspoedig verlopen operatie (Hebe leed aan buikvlieskanker) had zij zich bij het grote televisiestation SBT gemeld voor het maken van een nieuw programma in 2013. Ze stierf werkelijk in haar harnas, de onvermoeibare dame van het beeldscherm.
Hebe Maria Monteiro de Camargo Ravagnani (Taubaté, 1929) maakte aanvankelijk carrière als zangeres (1959-1966) en sloot zo ook sinds 1998 haar leven als BB-er af. Hebe zou uiteindelijk zeven albums uitbrengen. Via de radio kwam ze eind jaren veertig met de pioniers van de Braziliaanse televisie in aanraking. Haar leven valt dan ook met die van de televisie samen. Hebe stond mede aan de wieg van het eerste Braziliaanse tv-station Rede Tupi, maar miste de allereerste uitzending in 1950 om dat zij er met een vriendje vandoor zou zijn gegaan. Ze heeft  uiteindelijk bij bijna alle grote Braziliaanse televisiestations (o.a. Bandeirantes, Rede, Record, SBT) gewerkt. Jarenlang was zij te zien in humoristische shows met de komiek Ronald Golias, waarvan volgens een grote groep Brazilianen de Romeo en Julia-uitzendingen van eind jaren '60 tot een van de grappigste televisiefragmenten wordt gerekend.


Daarnaast kennen bijna alle Brazilianen Hebe Camargo van haar opzienbarende optreden in het serieuze praatprogramma Roda Viva op TV Cultura in 1987, maar toch vooral van de meer Oprah Winfrey-achtige glamourshows gedurende haar gehele carrière, waarin zij bijna alle bekende sterren uit binnen- en buitenland ontving. Shows die altijd maar een naam centraal had staan "Hebe", waarmee de Rainha da Televisão zichzelf tot standbeeld heeft geschapen die altijd onlosmakelijk met de geschiedenis van de Braziliaanse televisie verbonden zal blijven.

.
.
De Braziliaanse media hadden het vandaag dan ook nog maar over een ding, de dood van Hebe. In een land waar televisie en politiek zo nauw met elkaar verbonden zijn konden natuurlijk ook de politieke kopstukken niet achterblijven. Er verschenen officiële persberichten van presidente Dilma en van Gilberto Kassab, de burgemeester van de stad waar ze opgroeide en het grootste deel van haar leven woonde, São Paulo. Maar ere wie ere toekomt. De tekstschrijvers van burgemeester Sérgio Cabral van Rio de Janeiro krijgen wat mij betreft de eer het verlies het mooist onder woorden te hebben gebracht: "Hebe was het synoniem van de levenslust. Ze zal een leegte op de Braziliaanse televisieavonden achterlaten." ("Hebe era sinônimo da alegria de viver. Deixa uma vazio nas noites da televisão brasileira.")


vrijdag 28 september 2012

Het einde van een nachtmerrie

In 2002 was ik voor Amnesty International in São Paulo, waar ik naast het nodige lobbywerk van het Internationaal Secretariaat in Londen de opdracht had meegekregen om her en der in het veld mijn licht op te steken met betrekking tot politiegeweld en de activiteiten van doodseskaders in met name de armere buurten van de stad. Dat bracht me onder andere naar Sapopemba, het grote sloppenwijkencomplex in de Zona Sul van de metropool, en leidde tot gesprekken met diverse mensenrechtenorganisaties ter plekke. Naast alle verhalen over gewelddadige moordpartijen en bedreigingen aan het adres van mensenrechtenorganisaties en -activisten viel heel af en toe die ene naam, Cabo Bruno. Een schim uit het verleden, maar wiens naam na vele jaren nog steeds met huivering werd uitgesproken.

Cabo Bruno, zijn naam kwam ik vandaag in de media weer tegen. Hij is gisteren uiteindelijk zelf tegen de lamp gelopen en voor zijn woning in het stadje Pindamonhangaba (deelstaat São Paulo) met achttien tot twintig kogels gewelddadig om het leven gebracht.
Florisvaldo de Oliveira alias Cabo Bruno was begin jaren '80 van de vorige eeuw de meest gevreesde man in de Zona Sul van São Paulo. Hij stond aan het hoofd van de 'justiceiros', een doodseskader dat in opdracht van vooral handelaren uit de buurt in twee jaar tijd meer dan vijftig, vaak willekeurige bewoners uit de armere wijken van de stad (periferia) gewelddadig om het leven heeft gebracht. Volgens de militaire politie waren er toendertijd naast Cabo Bruno nog twee andere (ex-)agenten van de militaire politie bij betrokken en leek het er aanvankelijk op dat ook hogere politieautoriteiten de zaak met de mantel der liefde wilden bedekken.
Het mocht gelukkig niet baten. In 1983 werd Cabo Bruno, die in de media maar al te duidelijk had gemaakt criminelen te haten ("odiar marginais"), uiteindelijk door de militaire politie gearresteerd. Op televisie verklaarde hij zich publiekelijk schuldig en verteld daar met een glimlach op zijn lippen en zonder enig teken van berouw dat hij na de drieëndertigste dode de tel kwijt geraakt was.
In 1983 werd hij tot 118 jaar gevangenisstraf veroordeeld, vluchtte driemaal uit de gevangenis van Tremembé en zou uiteindelijk 27 jaar van zijn straf uitzitten. In augustus van dit jaar kwam de inmiddels zeer gelovig geworden Cabo Bruni (in de gevangenis had hij zich opgewerkt tot officieel evangelisch pastor) op vrij voeten. Daar heeft hij dus maar kort van kunnen profiteren. Hij is niet meer. Ik ken een aantal mensen die na al die jaren definitief opgelucht adem kunnen halen.

maandag 24 september 2012

Celso Russomanno

In de peilingen staat hij stevig aan de top. Celso Ubirajara Russomanno, lid van de Partido Republicano Brasileiro (PRB), gaat in oktober zo goed als zeker de tweede ronde in voor het burgemeesterschap van de metropool São Paulo. Wat traditioneel een klassiek gevecht tussen de socialisten van de PT en de centrum-linkse PSDB leek te gaan worden werd een succesverhaal voor Russomanno. Wat verklaart zijn populariteit bij een groot deel van de paulistanos?

Portal Terra

Celso Russomanno (São Paulo, 1956) kreeg begin jaren '90 van de vorige eeuw landelijke bekendheid als presentator van een consumentenprogramma op de televisie. De Braziliaanse 'Frits Bom' genoot direct zo'n grote populariteit dat hij besloot de politiek in te gaan. In 1994 werd hij met de meeste voorkeurstemmen verkozen tot federaal afgevaardigde in Brasília. En daar bleef hij tot op de dag van vandaag zijn zetel behouden. Aanvankelijk voor de PSDB van president Fernando Henrique Cardoso, daarna voor de Partido Progressista, een rechtse splinterpartij die bekendheid geniet als de partij van de vleesgeworden corruptie Paulo Maluf uit São Paulo.
Het was een persoonlijk conflict met de laatstgenoemde die Russomanno in 2011 deed besluiten uit de PP te stappen en zich voor de PRB in de strijd om het burgemeesterschap van São Paulo te werpen. De overstap van de rooms-katholiek Russomanno naar deze partij was een strategische. De PRB geldt als het politieke vehikel van de grootste Braziliaanse pinksterbeweging, de Igreja Universal do Reino de Deus, die in het land kan rekenen op zo'n acht miljoen volgelingen. Hiervan leeft een groot deel in São Paulo en is daarmee een electoraal grote, aantrekkelijke visvijver.
Ook schijnt Russomanno veel stemmen bij de Partido dos Trabalhadores weg te halen. In die districten waar de socialisten traditioneel veel trouwe kiezers hebben, namelijk die in de periferie van de stad, lopen velen over naar de PRB. Voor hen is de PT-kandidaat Fernando Haddad teveel een academicus en daarom niet een van hen. Veel Braziliaanse kiezers stemmen op de persoon waarmee zij zichzelf het beste kunnen identificeren. Dat lukte president Lula en de oud-burgemeester Marta Suplicy wel, maar oud-minister van onderwijs Haddad niet. Daarnaast lijkt de opkomende middenklasse van São Paulo, die de afgelopen tien jaar haar welvaart heeft zien toenemen, met een stem op consumentenman Russomanno die groeiende rijkdom zeker wil stellen.
Ook Russomanno wordt in verband gebracht met politieke malversaties en onlangs nog werd zijn naam genoemd in een groot corruptieschandaal rond de zakenman Carlos Cachoeira uit de deelstaat Goiás. Maar zijn grootste achilleshiel is zijn gebrek aan bestuurlijke ervaring. Zijn politieke carrière beperkt zich tot op de dag van vandaag tot een achttienjarig verblijf in het federale Huis van Afgevaardigden. Zijn tegenstanders weten dat en proberen het electoraal angst aan te jagen door Russomanno te vergelijken met politici uit het verleden die zonder bestuurservaring een ambt aanvaardden maar kort daarna wegens allerlei corruptieschandalen het veld moesten ruimen. Daarbij vallen steevast de namen van oud-president Fernando Collor de Melo (1990-1992) en vooral die van de oud-burgemeester van de stad, Celso Pitta (1997-2000). Pitta gold als de politieke man van Paulo Maluf en zijn regering geldt nog steeds als een van de slechtste die de inwoners van São Paulo ooit gekend hebben.