PSD

Hét fenomeen van de Braziliaanse politiek in 2011 is, naast het opzienbarende gegeven dat een vijftal ministers uit het kabinet van presidente Dilma Rousseff in korte tijd wegens corruptieschandalen moesten opstappen, zonder twijfel de oprichting van de PSD (Partido Social Democrático) geweest.

Eind 2010 bleek uit zijn politieke optreden dat Gilberto Kassab, de zittende burgemeester van São Paulo, zich binnen zijn eigen politieke partij (DEM) niet meer thuis voelde. Hij flirte openlijk met de PMDB en overwoog naar de PSB over te stappen. De beweegreden? Kassab heeft grotere politieke aspiraties (zijn droom is gouverneur van de deelstaat São Paulo worden) en zou die binnen de relatief kleine DEM nooit tot stand kunnen brengen. In de deelstaat São Paulo gaat de strijd traditiegetrouw tussen de machtige PSDB van oud-president Fernando Henrique Cardoso en de PT van zittend president Dilma Rousseff. Als kandidaat van de DEM zou het vice-gouverneurschap voor Kassab het hoogst haalbare zijn geweest.

De groene kandidaat Marina Silva had reeds bij de presidentsverkiezingen van 2010 aangetoond dat er politieke ruimte zit tussen de twee traditionele politieke kampen in Brazilië (PSDB/DEM versus PT/PMDB). Geïnspireerd door dit succes rook ook Gilberto Kassab zijn kans en begon een politiek van de derde weg te prediken. Een ongebonden partij; noch links, noch rechts. Een partij die echt naar het volk zou luisteren. Oftewel, een nieuwe populistische partij was geboren.

Met het aantreden van een nieuwe partijvoorzitter van de DEM in maart 2011 zag Kassab zijn kans schoon om zonder kleerscheuren de partij te verlaten en richtte samen met een aantal politieke vrienden de PSD op. Al snel zagen ook andere politieke talenten met grotere ambities hun kans schoon om zich uit het knellende lijf van de gevestigde partijen te ontworstelen en maakten de overstap naar deze nieuwe partij. De DEM was het grootste slachtoffer, maar ook uit andere partijen maakten zittende politici de overstap naar de PSD. En het zijn niet de minsten: Guilhermo Afif Domingos (vice-gouverneur van São Paulo), Kátia Abreu (toonaangevend senator uit Tocantins), Raimundo Colombo (gouverneur van Santa Catarina), Índio da Costa (running-mate van José Serra bij de verkiezingen van 2010) en als klap op de vuurpijl Henrique Meirelles, de oud-president van de Braziliaanse Centrale Bank.

Dat de PSD vooral aan de rechterzijde van het politieke centrum gevreesd wordt bleek uit de gretigheid waarmee de DEM, PTB en in mindere mate de PSDB hebben geprobeerd om de partij procedureel de voet dwars te zetten. Bij het vergaren van de benodigde hoeveelheid handtekeningen voor de oprichting van een nieuwe politieke partij bleek de PSD misbruik te hebben gemaakt van bestaande gemeentevoorzieningen en zouden er handtekeningen van personen bijzitten die reeds lang overleden bleken te zijn.

De protesten mochten niet baten. Begin oktober werd de PSD door de Centrale Stembureau (Tribunal Superior Eleitoral) tot het kiesregister toegelaten waardoor de partij in 2010 voor de eerste keer aan verkiezingen kan deelnemen. Met als beginnende politieke partij weinig zendtijd om politieke reclame te kunnen maken (54 seconden) moet de partij vertrouwen op het grote legioen zittende politici dat zich bij Kassab aan heeft gesloten. Twee deelstaatgouverneurs, 43 afgevaardigden in de Câmara dos Deputados en twee senatoren waren in juli de basis waar Kassab zijn politieke toekomst wil bouwen.

Marina stapt uit de groene partij

Marina Silva heeft de groene Partido Verde nu dan toch officieel verlaten. Het hing reeds geruime tijd in de lucht en gisteren ging in São Paulo daadwerkelijk de kogel door de kerk. De vrouw, die met 20 miljoen stemmen tijdens de presidentsverkiezingen van 2010 in een gepolariseerd politiek klimaat tussen de PT en de PSDB een derde weg wilde zijn, gaat een eigen duurzame groene beweging oprichten. Uit protest tegen het partijbestuur maar bovenal ter voorbereiding op de presidentsverkiezingen van 2014. Marina wil met haar beweging (die naar verwachting uiteindelijk zal uitmonden in een eigen groene politieke partij) boven de partijen staan. Tijdens haar speech in São Paulo zei ze dat de Nieuwe Politici moeten stoppen pragmatisch te zijn en durven te dromen (ser sonhática).
Marina was met de top van de PV in aanvaring gekomen over een democratisering en verdergaande modernisering van de partij. Dit was tussen haar en de partijtop overeengekomen tijdens haar overstap van Lula's PT naar de groenen in 2009, maar het partijkader rond zittend voorzitter José Luiz Penna (die deze functie reeds 12 jaar bekleedt) weigerde daar uitvoering aan te geven.
Het ziet ernaar uit dat de PV van deze affaire de grootste nadelen zal ondervinden. Het merendeel van de 20 miljoen Brazilianen die in 2010 op Marina stemden deden dat niet vanwege de partij, maar eerst en vooral uit sympathie voor Marina's uitstraling en persoonlijke politieke inzet.

Zaak-Nascimento

Begin deze maand werd ontdekt dat het federale ministerie van Transport met nota's heeft geknoeid en teveel geld heeft gevraagd (4-5% meer) bij veilingen voor aanbestedingen van publieke werken. Veel van dit geld zou in de partijkas van de coalitiepartij Partido da República/PR zijn beland. President Dilma besluit om per direct de top van het ministerie te ontslaan. De minister zelf (Alfredo Nascimento) blijft aanvankelijk het vertrouwen van Dilma houden, ingegeven uit behoud van de regerende coalitie (Nascimento is tevens nationaal voorzitter van de PR), maar ook omdat het ontslag van Nascimento zou betekenen dat deze bij ontslag zijn senaatszetel voor de deelstaat Amazonas zou terugkrijgen, waardoor zijn eerste vervanger João Pedro (PT) naar Manaus zou moeten terugkeren. João Pedro is een persoonlijke vriend van oud-president Lula.
Nadat het weekblad Veja een paar dagen later met het nieuws kwam dat de zoon van Nascimento (de architect Gustavo Morais Pereira) in 6 jaar tijd met zijn bedrijf 86.500% winst had gemaakt (van R$60.000, - in 2005 naar R$52 miljoen in 2011) werd de positie van Nascimento politiek onhoudbaar. De grootste oppositiepartij PSDB zei een parlementair onderzoek op te gaan zetten (CPI de Dnit), de PSDB en de DEM eisten van het federaal OM een grondig onderzoek naar de top van de PR en de ambtenaren op het ministerie van Transport, terwijl de PPS vroeg om een onderzoek van de federal rekenkamer naar de boekhouding van de aan het ministerie gelieerde Dnit en Valec tussen 2004 en 2011. Terwijl minister Nascimento ter verantwoording naar het Congres werd geroepen bereidt de regering een ministerswissel voor, waarbij het zich naar laat aanzien de PR haar ministerspost mag behouden.

Cruzeiro

Lees net in de krant dat het internationale jeugdtoernooi van ADO Den Haag dit jaar weer gespeeld gaat worden. En jawel, de titelverdediger van de laatste twee toernooien in 2006 en 2007 doet ook weer mee: Cruzeiro Esporte Clube uit de Braziliaanse stad Belo Horizonte.

Misschien dat de gemiddelde Europeaan de naam van de club niet zoveel zal zeggen, maar in Brazilië is het een grote club. Volgens opiniepeiler Datafolha mag Cruzeiro met meer dan zeven miljoen officiële fans zich de zesde club van het land noemen.

In totaal werd de club, die haar naam ontleend aan het Braziliaanse nationale symbool van de Cruzeiro do Sul, 36 keer kampioen van de deelstaat Minas Gerais en wist het tot tweemaal toe de nationale landstitel te veroveren (1966 en 2003). Daarnaast won Cruzeiro viermaal de Braziliaanse beker en stond het evenzoveel keer in de finale van de Copa Libertadores, de Latijnsamerikaanse evenknie van de Champions League, waarvan in 1976 en 1997 succesvol.

De absolute clubikoon is de legendarische middenvelder Tostão, die onder de koosnaam Mineirinho de Ouro in 1966 en 1970 met het Braziliaanse elftal indruk maakten op de WK's van die jaren. Er ligt ook een speciaal lijntje naar PSV, omdat deze club hier haar grootheden Ronaldo en doelman Gomes vandaan plukten. Een andere wetenswaardigheid is dat de legende Jairzinho, ooit sterspeler van Botafogo uit Rio de Janeiro en vaste kracht van de Seleção bij de WK's van 1966, 1970 en 1974 bij de blauw-witten van Belo Horizonte zijn carrière afsloot.

.

Fatale schietpartij op school in Rio de Janeiro

Een week voor de tragische gebeurtenissen in Alphen aan de Rijn vond in Brazilië een soortgelijke schietpartij plaats. In Realengo, een wijk van de stad Rio de Janeiro, werden op donderdag 7 april door de 23-jarige Wellington Menezes de Oliveira 12 kinderen in hun schoolbanken doodgeschoten, 13 anderen raakten zwaargewond. Na de fatale schoten ontnam ook Wellington Menezes, een oud-leerling van de school, zichzelf het leven door zich door het hoofd te schieten. Brazilië rouwt nu alweer een week en de zaak is nog dagelijks voorpaginanieuws. De eerste bevindingen van de civiele politie wijzen erop dat het een solo-actie van een religieus verwarde man betreft. Uit brieven, die de politie in zijn woning aantrof, blijkt dat hij lid van Jehova's Getuigen is geweest en dat hij zich de laatste tijd uitgaf voor een bekeerde moslim. De foto op zijn MSN-account toont een bebaarde man die met een strenge blik in de camera kijkt. Tevens bleek hij een fascinatie voor terreuraanslagen te hebben. Maar de politie betwijfelt of het van doen heeft met een moslimextremist. Er wordt ernstig rekening meegehouden dat er vooral veel fantasie over moslimterrorisme in het spel is. Inmiddels hebben zowel de kerk van de Jehova's Getuigen als de lokale moslimgemeenschappen zich van Wellington Menezes gedistantieerd. Teneinde uit te kunnen sluiten dat de dader niet op zichzelf heeft gehandeld heeft de minister van justitie in Brasília de civiele politie reeds zijn hulp toegezegd in de vorm van ondersteuning door de federale politie. De politiek bleef niet achter. Senaatsvoorzitter José Sarney spreekt van een nieuw nationaal referendum omtrent wapenbezit (totaal kansloos, meer ingegeven door politieke opportuniteit), terwijl er stemmen opgaan om reeds volgende maand een nieuwe ronde van ontwapening op te zetten, waarbij Brazilianen vrijwillig en straffeloos hun wapens kunnen inleveren. Deze laatste actie lijkt meer succes te zullen hebben getuige eerdere ontwapeningscampagne in de voorgaande jaren en in Rio de Janeiro zeker nu er een parlementaire onderzoekscommissie onder leiding van Marcelo Freixo naar wapenbezit in de deelstaat aan het werk is.

Gemeenteraadsverkiezingen

De presidentsverkiezingen zijn nog maar net achter de rug en Brazilië maakt zich alweer op voor de volgende ronde: de gemeenteraadsverkiezingen van 2012. In de belangrijkste deelstaat van het land is het niemand minder dan de charismatische oud-president Lula die voor zijn partij PT (Partido dos Trabalhadores) de campagne zal gaan leiden. Want de socialisten willen hoe dan ook dat de kiezers van São Paulo een einde zullen maken aan de zestienjarige hegemonie van haar eeuwige politieke rivaal, de PSDB.
Deze laatste partij heeft het in 208 gemeentes van de deelstaat voor het zeggen. Haar bondgenoot DEM 70 (waaronder de hoofdstad São Paulo), evenveel als de PMDB. De PT telt er slechts 63, waaronder dan grote als Osasco en São Bernardo, maar gezien haar aanwezigheid in de deelstaat São Paulo een disproportioneel aantal.
Het is nog niet bekend wie in de stad São Paulo voor de PT in de arena zal stappen, maar deze electorale strijd is voor de partij de hoofdprijs. De afgelopen twee keer moest Marta Suplicy (oud-burgemeester van 2000 tot 2004 en partijprominent) het immers afleggen tegen José Serra (PSDB-2004) en Gilberto Kassab (DEM-2008).
De PT vreest de oprichting van een nieuwe derde spilpartij in de deelstaat (en land) nu zittend burgemeester Kassab zijn partij gaat verlaten en om electorale redenen (hij heeft presidentsambities) een eigen partij om zich heen aan het bouwen is. Dit zou de positie van de PT kleiner maken, vooral als Kassab historische bondgenoten van de socialisten als de PCdoB en de PDT aan zich weet te binden.
De PT voelt zich bedreigd in haar kerngebied (het industriële hart van het land) en zal het charisma van Lula nog hard nodig hebben.

Doos van Pandora - deel 2

Het corruptieschandaal dat op dit moment de Braziliaanse media bezighoudt heet inde volksmond de "Mensalão do DEM". De DEM, van Democraten en voorheen de PFL, is een politieke partij die vanouds het conservatieve volksdeel bestrijkt en derhalve in het partijpolitieke spectrum op de rechterflank opereert. Het vormt sinds een aantal jaren samen met de PSDB de oppositie tegen de heerschappij van Lula's Arbeiderspartij.
Deze mensalão concentreert zich in het Federale District en kwam in november 2009 aan het licht door de operatie-Doos van Pandora, uitgevoerd door de federale politie. Het betreft een omkoopcircus waarbij politici van de in 2006 in het Federaal District regerende regeringscoalitie, ondernemers en parlementariërs grote bedragen aan geld werden toegeschoven. Na wekenlang juridisch gesteggel moest toenmalig gouverneur José Roberto Arruda het veld ruimen. Video-opnames hadden onomstotelijk aangetoond dat hij dit geld had ontvangen uit handen van ene Durval Barbosa. Ook diens vice-gouverneur Paulo Octávio moest om die reden opstappen.
Vorige week kreeg het schandaal een vervolg toen videobeelden in de openbaarheid kwamen waarin diezelfde Durval Barbosa in 2006 een hoeveelheid geld toeschoof naar de toenmalige deelstaatparlementariër Jaqueline Roriz, nu namens het Federaal District federaal afgevaardigde in de Câmara dos Deputados. Pikant detail, Jaqueline is de dochter van oud-gouverneur Joaquim Roriz (tijdelijk uit de politiek gezet wegens corruptie) en Weslian Roriz (diens vrouw, die in 2010 vergeefs een gooi deed naar het gouverneurschap van het Federaal District en daarbij voor veel politieke beroering wist te zorgen). Een dubieuze familie derhalve, die door columniste Eliane Cantanhêde van de het dagblad Folha de São Paulo werd geduid als de "Famiglia Roriz".
Zowel de Orde van Advocaten (OAB) van het Federaal District als de linkse PSOL eisen nu haar vertrek als federaal politica. Bij voorbaat nog geen uitgemaakte zaak. Het hangt allemaal van juridisch getouwtrek af of Jaqueline daadwerkelijk afstand van haar zetel moet doen.