Nop's Braziliaanse blog

Toquinho & Gilberto Gil - Tarde em Itapoã

2011-11-29T20:52:00.000+01:00

2011-11-24T21:57:00.002+01:00

Ach ja, Cazuza. Een vriend van mij kwam begin jaren '90 op mijn verjaardag en gaf me een cassette met zijn muziek. Niet dat ik er bijster van onder de indruk was maar het aura bleef toch hangen. Uiteindelijk heeft mijn eerste dochter haar naam aan hem te danken. Op een van zijn nummers, via internet niet te achterhalen, zingt hij "nada, nada, nada, nada, eu sou nada sem Você". Toen was de link tussen Nop en Nada snel gelegd. Obrigadão Cazuza!

Cazuza - Vida Louca Vida

2011-11-24T21:53:00.000+01:00

Gedwongen huisuitzettingen in Rio de Janeiro

2011-11-23T10:43:00.001+01:00

In 2016 is het de eer aan de stad Rio de Janeiro om als gastheer voor de Olympische Spelen op te mogen treden. Een historische kans voor een stad om zich naar de buitenwereld toe in alle glorie te kunnen presenteren. De 'cidade maravilhosa' zal voor een aantal weken het middelpunt van de wereld zijn en diegene die daar nog geen weet van hadden laten zien dat het daadwerkelijk een van de mooiste plekken op aarde is. De Olympische Spelen zijn de beste p.r.-gelegenheid die men zich maar kan wensen.

Het spreekt vanzelf dat bij de voorbereidingen voor een dergelijk mega-evenement de schop in de grond moet. Er zullen nieuwe sportgelegenheden gebouwd moeten worden, voor een vlotte doorstroom van het bezoekende publiek moet de infrastructuur worden aangepakt en er dient een Olympisch dorp te worden opgericht om duizenden sportmensen onder te kunnen brengen.

Maar net als in de aanloop naar de Olympische Spelen van 2008 in de Chinese hoofdstad Beijing maken de Verenigde Naties en mensenrechtenorganisaties binnen en buiten Brazilië zich ook nu weer grote zorgen dat dergelijke grootschalige bouwplannen ten koste zullen gaan van duizenden mensen die soms al decennialang in de stad wonen en werken.

Nadat in april 2011 de speciale rapporteur van de Verenigde Naties na een werkbezoek aan de stad de Braziliaanse autoriteiten had opgeroepen "de geplande uitzettingen te stoppen totdat dialoog en onderhandelingen zijn gegarandeerd" kwam Amnesty International in de loop van dit jaar tot de constatering dat reeds honderden families in de arme en kwetsbare wijken van Rio de Janeiro hun huis kwijt zijn of het risico lopen het te verliezen vanwege de voorgenomen infrastructurele projecten. Amnesty International erkent dat een goede infrastructuur van belang is om succes en veiligheid van deze evenementen te garanderen, maar stelt tegelijkertijd dat de uitvoering dient te gebeuren na consultatie en in samenwerking met de benadeelde gemeenschappen, zodat hun rechten gedurende het gehele bouwproces worden beschermd.

Maar voor enkele gemeenschappen kwamen deze oproepen reeds te laat. De aanleg van een drietal busbanen, de werkzaamheden rond het Maracanã-stadion en de modernisering van het havengebied hebben reeds tot serieuze schendingen geleid. Zo arriveerden in oktober van dit jaar de autoriteiten zonder enige aankondiging in de Restinga-gemeenschap en begon men met bulldozers huizen en kleine winkels met de grond gelijk te maken. "Om tien uur 's ochtends kwamen de machines, politiemensen, oproereenheden met zwaar wapentuig en begon men de huizen te ontruimen. Als iemand weigerde weg te gaan kwam de bulldozer, die een begin maakte om de voordeur te vernielen. De politieagenten kwamen je huis binnen, haalden je met geweld weg en sloopten het vervolgens.", aldus Edilson, een inwoner van Restinga. De verdreven bewoners van Restinga hebben van de autoriteiten geen adequate compensatie gekregen noch fatsoenljke alternatieve huisvesting, waarmee de Braziliaanse overheid internationale mensenrechtennormen heeft overtreden. Veel gezinnen in deze gemeenschap, die reeds meer dan 20 jaar op die plek gevestigd is, raakten na deze actie hun huis en baan kwijt, terwijl kinderen maandenlang niet naar school gingen omdat er op korte termijn geen nieuwe gevonden kon worden of omdat de bustickets naar de dichtstbijzijnde school veel te duur bleken te zijn. Veel van deze gezinnen verblijven nu in gevaarlijke en precaire hervestigingplekken, vaak zo'n 75 kilometer van de oorspronkelijke woonplek verwijderd.

Zoals de wijk Restinga staan nog 130 andere gemeenschappen op de nominatie om tussen nu en 2016 met de grond gelijk gemaakt te worden, waaronder de wijken Autódromo en Arroio Pavuna.

Zowel het Internationaal Olympisch Comité als de Braziliaanse autoriteiten dienen daarom volgens mensenrechtenorganisaties hun verantwoordelijkheid te nemen en er alles aan doen om gedwongen en gewelddadige huisuitzettingen tegen te gaan, bewoners bij de voorbereidingen te betrekken en ervoor te zorgen dat personen die wel verplaatst moeten worden alternatieve huisvesting krijgen waarbij de huidige levensstandaard behouden kan blijven.

Het lot van minister Carlos Lupi van Arbeid

2011-11-16T21:19:00.001+01:00

Begin november kwam weekblad Veja met berichten over vermeende corruptie binnen het ministerie van Arbeid. Ambtenaren zouden bij de verstrekking van subsidies aan niet-gouvernementele organisaties tussen de 5 en 15% van te besteden gelden in hun eigen zaak hebben gestoken als tegenprestatie voor het verhelpen van knelpunten binnen de contracten. Dit geld zou vervolgens in de partijkas van de PDT zijn geloodst, de partij van minister van Arbeid en partijprominent Carlos Lupi. De minister verklaarde geen corruptie binnen zijn ministerie te dulden, stelde direct een intern onderzoek in en zette een verdachte hoge ambtenaar per direct aan de kant. Daarmee leek de zaak tijdelijk afgedaan, temeer omdat presidente Dilma zich achter haar minister schaarde door te stellen dat er geen problemen binnen het ministerie zouden zijn.

De zaak kreeg echter een staartje waar de minister zelf een hoofdrol in zou spelen. Veja kwam met nieuwe onthullingen naar buiten, waaronder het gegeven dat Carlos Lupi tijdens een reis naar de deelstaat Maranhão als minister gebruik zou hebben gemaakt van een privévliegtuig van de baas van een grote ngo. Lupi ontkende alle aantijgingen en zei dat het vliegtuig door de PDT zou zijn betaald. Maar de afdeling-Maranhão van de PDT op haar beurt ontkende dit vervolgens. Zij zou überhaupt geen budget hebben voor dergelijke vliegreizen.

Na nieuwe onthullingen in andere media werd ook Dilma gedwongen scherper stelling te nemen. Terwijl de PDT intern al opzoek ging naar een opvolger voor Lupi lijkt de presidente haar minister tot aan een reeds aangekondigde grootschalige wisseling van ministersposten in haar kabinet, voorzien voor januari 2012, de hand boven het hoofd te willen houden. Maar of zij dat kan volhouden valt nog te bezien. Januari 2012 is nog ver weg en Carlos Lupi bungelt. Hij vecht voor zijn politieke loopbaan omdat hij niet als een corrupte minister de boeken wil ingaan, maar of hij het gaat redden?

PT-kandidatuur burgemeesterschap São Paulo

2011-11-06T23:43:00.003+01:00

De kandidatuur van de zittende minister van Onderwijs Fernando Haddad voor de PT-nominatie voor het burgemeesterschap van São Paulo lijkt zekergesteld nu ook Eduardo Suplicy, in dezelfde week dat ook Marta Suplicy zich onder druk van de nationale PT-top (lees oud-president Lula en zittend president Dilma) terugtrok, aangegeven heeft niet meer in de running te zijn en zijn aanhangers heeft opgeroepen zich achter Haddad te scharen. Van de resterende kandidaten, de gedeputeerden Jilmar Tatto en Carlos Zarattini, heeft de Lula-protegé weinig te vrezen.

Gal Costa - Vou Recomeçar

2011-11-03T10:19:00.000+01:00

R.I.P. Banco Real

2011-11-01T21:08:00.003+01:00

Het was december 2001. Terwijl de thermometer in São Paulo zomerse temperaturen aangaf stond ik voor een filiaal van de Banco Real aan de Avenida Paulista. Op de stoep een kerstman in vol ornaat die zijn bel stond te luiden. Brazilië maakte zich op voor het kerstfeest. Ik heb het plaatje nog steeds sterk op mijn netvlies: de zomerse hitte, de rode kerstman en het logo van de bank, ABN Amro Bank. Het maakte indruk op mij, een Nederlander in de tropen. Vanaf vandaag is dat niet meer mogelijk. De Braziliaanse staatskrant maakte bekend dat ABN Amro Real S.A. in Brazilië opgehouden is een juridische rechtspersoon te zijn. De bank is samen met Sudameris S.A. overgenomen door de Spaanse gigant Banco Santander.

Recept voor Camarão com abacaxi

2011-10-25T16:22:00.007+02:00

Camarão com abacaxi

Voor 6 personen

2 ananassen

800 gram grote garnalen (gepeld)
3 eetlepels cognac (voor flamberen)
1 ui gesnipperd
1 scheutje witte droge wijn
snufje zout
olijfolie
2 teentjes knoflook
maggi kruiden
room

Voorbereiding

Ananassen schillen en in blokjes snijden.
Ui snipperen
Garnalen eventueel pellen

Bereidingswijze

Verwarm de garnalen met de ui, olijfolie, knoflook, snufje zout en maggikruiden.
Voeg daarna de wijn en vervolgens de ananas toe. Laat het even koken.
Flamberen met de cognac
Daarna room toevoegen en klein beetje van het sap van de ananas.

Serveertips

Heerlijk met knoflookrijst en een frisse salade

Onveiligheid

2011-10-24T22:19:00.002+02:00

Onveiligheid in Brazilië is voor mij een relatief begrip. Als je goed oppast, zoals je ook in andere wereldsteden doet, is er geen vuiltje aan de lucht. Zaak is om goede adviezen niet in de wind te slaan. Ik heb het eenmaal gedaan en dat is me niet goed bekomen.

In 2001 was ik in São Paulo voor een officiële Amnesty-missie teneinde politiegeweld en doodseskaders aan een onderzoek te onderwerpen. Ik was alleen afgevaardigd, maar wist me gesteund door het Brazilië-team van Amnesty International in Londen. Ze hadden mij vooraf twee adviezen gegeven. Zeg tegen politiemensen nooit in welke hoedanigheid je in hun land bent (mensenrechtenactivisten zijn niet bepaald populair binnen die beroepsgroep) en als je 's nachts naar je hotel gaat neem een taxi, ook al is het maar een paar straten lopen. Aan dat eerste advies heb ik me trouw gehouden, maar na een fiks aantal caipirinhas en de nodige biertjes met een aantal vrienden in een waanzinnig café had ik de moed om toch lopend naar mijn slaapplaats te gaan. Overmoedig en vooral te lui om een taxi te bellen.

Om kort te gaan, ik heb doodsangsten uitgestaan. In mijn ooghoeken zal ik een man met een glimmende revolver lopen die mij wel erg interessant vond. En terwijl ik de straat van mijn hotel in loop blijkt de man voor mij zich steeds op mijn kant van de straat te verplaatsen en zijn pas te versnellen. Eenmaal aangekomen bij mijn hotel heb ik wel heel hard op de deur moeten kloppen om de nachtportier wakker te maken. Hij werd wakker en net op tijd, want de man achter mij nam snel het hazenpad.

Moraal van het verhaal, sla al die adviezen niet in de lucht en beleef de tijd van je leven in Brazilië.

Openbare veiligheid

2011-10-19T21:12:00.003+02:00

Vandaag maakte het toonaangevende Braziliaanse financiële dagblad Valor Econômico cijfers bekend van een opinieonderzoek dat Ibope, in samenwerking met de werkgeversorganisatie in de industrie (Confederação Nacional da Indústria), heeft uitgevoerd naar de openbare veiligheid in Brazilië. Daartoe werden 2.002 personen in 141 Braziliaanse gemeenten ondervraagd. 84% van de bevolking vindt dat de openbare veiligheid de afgelopen drie jaar verslechterd is of op z'n minst geen verbetering heeft ondergaan. Slechts 15% zegt dat de situatie er veiliger op is geworden. Zo'n 54% van de bevolking is erg negatief over de openbare veiligheid in Brazilië. Het merendeel van de Brazilianen toont zich voorstander van hogere en strengere straffen. 69% spreekt zich uit voor levenslange gevangenisstraf en 79% is de mening toegedaan dat strenge straffen criminaliteit verminderd. 46% van de ondervraagden is voor invoering van de doodstraf en eveneens 46% is tegen. 86% van de ondervraagden zou graag zien dat de strafbare leeftijd op basis van het volwassenrecht naar 16 jaar wordt verlaagd.

Caetano Veloso - Sampa

2011-10-15T07:09:00.000+02:00

Strijd in São Paulo

2011-10-12T21:45:00.003+02:00

In 2012 vinden in Brazilië gemeenteverkiezingen plaats, waarbij zowel een burgemeester (prefeito) als alle gemeenteraadsleden (vereadores) gekozen zullen worden. Alle ogen zijn naast Rio de Janeiro traditiegetrouw vooral gericht op São Paulo, de grootste en financieel-economisch belangrijkste stad van het land. De electorale keuzes die daar tijdens gemeente- en deelstaatsverkiezingen gemaakt worden hebben meestal politieke implicaties voor het nationale bestuur. Het is de politieke partijen er dan ook alles aan gelegen om daar hun man (of vrouw) aan de macht te brengen.

São Paulo is met haar grote zakenpopulatie electoraal een bolwerk van de PSDB, maar het is tevens de geboortegrond van de socialistische PT (Partido dos Trabalhadores). De andere partijen zijn klein, alhoewel ook de PMDB en de DEM er redelijke aanhang vinden. Zo is de zittende burgemeester Gilberto Kassab in 2008 namens de DEM (een historische bondgenoot van de PSDB) verkozen. (Kassab heeft inmiddels die partij verlaten en heeft een eigen partij, de PSD opgericht.)

De strijd in São Paulo wordt traditiegetrouw spannend. De twee kemphanen zullen op volle sterkte campagne gaan voeren, waarbij de PSD een belangrijke derde speler zal zijn. De laatste partij lijkt met Henrique Meirelles een belangrijke troef in handen te hebben om het met name de PSDB erg lastig te gaan maken. Meirelles was onder president Lula de voorzitter van de Centrale Bank en geniet veel aanzien binnen de zakenwereld.

Het is vooralsnog onduidelijk wie voor de PSDB in het strijdperk zal treden, de oude rot José Serra of misschien Bruno Covas, kleinzoon van de alom gerespecteerde oud-gouverneur Mário Covas.

Voor de PT maakt de zittende minister van Onderwijs Fernando Haddad de grootste kans de nominatie te krijgen. Hij is de favoriet van de binnen de partij zeer machtige oud-president Lula en heeft gaandeweg het grootste deel van de lokale partijfacties achter zich gekregen. Zijn directe concurrent is oud-burgemeester en de huidige vice-voorzitter van de senaat in Brasília, Marta Suplicy. Zij verloor echter de verkiezingen van 2004 en 2008 en krijgt binnen de partij dan ook niet veel handen op elkaar.

Teneinde ook trouwe Marta-aanhangers aan zich te binden zou volgens geruchten de groep rond Haddad alle middelen inzetten om de kandidatuur binnen te krijgen. Het doel is Marta binnen de partij te isoleren en zou er gedreigd zijn om mensen die haar blijven steunen in de toekomst uit te sluiten van financiële middelen. (Haddad zelf zegt niets van deze praktijken te weten.) Vandaag deed de PT-leiding van São Paulo een beroep op PT-presidente Dilma om Marta Suplicy te bewegen af te zien van haar kandidatuur. Dilma zou vervolgens gezegd hebben Marta in de senaat hard nodig te hebben. Zo zou Haddad op 27 november aanstaande, wanneer binnen de PT de voorverkiezingen plaatsvinden, slechts tegenkandidaten krijgen als senator Eduardo Suplicy en de gedeputeerden Jilmar Tatto en Carlos Zarattini. Zij lijken echter weinig kans te maken.

Mocht het in 2012 tot een tweede ronde komen dan hoopt de PT te kunnen rekenen op de steun van de PMDB (Gabriel Chalita) en de PDS (Henrique Meirelles), twee persoonlijke vrienden van Lula.

Wordt vervolgd.

Marcelo for president

2011-10-10T20:11:00.004+02:00

Een van mijn beste Braziliaanse vrienden is de deelstaatafgevaardigde voor de PSOL in Rio de Janeiro, Marcelo Freixo. Afgestudeerd historicus en reeds jarenlang werkzaam in de frontlinie voor de bescherming van de rechten van de mens heb ik hem tot tweemaal toe in mijn hoedanigheid als landenmedewerker-Brazilië van Amnesty International mogen begeleiden tijdens een toernee door Europa en zijn bezoeken aan Nederland. Bij die gelegenheden heeft hij grote indruk op mij gemaakt. Een bevlogen en aimabel activist die zijn zaak bij elke gelegenheid uiterst nauwkeurig en met kracht onder woorden kon brengen.

In 2006 ging Marcelo de politiek in en werd hij namens de socialistische PSOL verkozen tot afgevaardigde in de Wetgevende Vergadering van de deelstaat Rio de Janeiro. Daar ontpopte hij zich als een vaardig parlementariër die direct na aanvang zijn tanden wist te zetten in zijn dossier, het endemische politiegeweld in de stad Rio de Janeiro. Hij werd dan ook welhaast vanzelfsprekend de voorzitter van de parlementaire onderzoekscommissie die het geweld van milities in de stad in kaart wilde brengen en te lijf wilde gaan. (Milities zijn criminele groepen politie- en brandweermensen die de drugsbendes uit de favela's wisten te werken, maar vervolgens de economisch uiterst lucratieve criminele activiteiten en de gewelddadige methoden van de bendes voortzetten.) Onder zware doodsbedreigingen, die tot op de dag van vandaag voortduren, zetten hij en zijn commissieleden zich aan hun taak en kwamen in 2009 met een eindrapport dat er niet om loog en waarin de commissie met een dertigtal aanbevelingen kwam om de milities adequaat bij de wortel uit te roeien.

In totaal werden 225 personen (politie- en brandweermensen, evenals enkele locale politici) door de politie opgepakt en in staat van beschuldiging gesteld. En alhoewel de implementatie van alle aanbevelingen van de commissie in de praktijk niet al te vlot verloopt heeft Marcelo zijn naam van crimefighter gevestigd. Een reputatie waar zijn partij PSOL Marcelo mee beloonde door hem namens die partij in 2012 kandidaat te laten zijn voor het burgemeesterschap van de stad Rio de Janeiro.

Een gevaarlijke klus, want na de moord op rechter Patrícia Acioli in augustus dit jaar door een groep ex-politiemensen, nemen de doodsbedreigingen tegen misdaadbestrijders in Rio in alle hevigheid toe. Vandaag werd bekend dat er R$400.000 op het hoofd van Marcelo is gezet door een militieleider in het stadsdeel São Gonçalo. Een verzoek tot extra bescherming bij de deelstaatminister van openbare veiligheid Beltrame is dan ook de deur uitgegaan. Marcelo heeft aangegeven zich hier niet door af te laten schrikken en zal de komende maanden ook in de favela's van de stad gewoon campagne gaan voeren.

Daarmee is Marcelo in mijn ogen als held naar nog grotere hoogte gestegen en ben ik gewoon apetrots op hem.

Quilombos

2011-10-09T23:12:00.004+02:00

Suriname kent zijn bosnegers of marrons, maar ik heb vanavond uit de prachtige tv-serie De Slavernij van de NTR begrepen dat dat laatste woord zeer denigrerend is. Het zou zoiets als "gevluchtte beesten" betekenen. Brazilië, een land waar de slavernij net als in Suriname de maatschappij in velerlei opzichten gevormd heeft, kent natuurlijk ook haar geschiedenis van weggelopen slaven. Zij vestigden zich in onherbergzame gebieden in het binnenland, in gemeenschappen die de geschiedenis zijn ingegaan als quilombos of mocambos. Het waren kleine gemeenschappen (niet meer dan honderd mensen) die zich in leven hielden met landbouw en overvallen op suikerplantages. Er werden door de Portugese eigenaren expedities, onder leiding van 'capitães do mato' (meestal vrije Afrikanen), opgezet om deze mensen terug te voeren naar de plantage. Meestal met succes, maar toch bleven er velen bestaan. Tot op de dag van vandaag. Een zichtbare erfenis van een wrede periode uit de Braziliaanse geschiedenis. Inmiddels hebben deze quilombos zich ontwikkeld tot hechte gemeenschappen, vergelijkbaar met de vele beschermde gebieden voor de oorspronkelijke inheemse bevolking van het land. Ook qua problematiek. In de federale grondwet van 1988 is bepaald dat alle quilombo-gemeenschappen van het land definitief een eigen territorium toebedeeld krijgen. In 2003 bekrachtigde president Lula dit voornemen nog eens officieel. Tussen 2003 en 2010 hebben echter slechts 72 gemeenschappen land toegewezen gekregen. Anno 2011 blijkt Incra, het federale orgaan dat zich bezighoudt met de landhervorming, een totaal van 1.076 processen tot landtoekenning aan quilombos onder haar hoede te hebben. Met de huidige bezetting en financiële middelen van het instituut zou het nog minstens 150 jaar duren voordat aan deze opdracht is voldaan, aldus de voorzitter van de Incra, Celso Lacerda. Met deze mededeling hoopt Lacerda bij de federale overheid meer mensen en geld te kunnen krijgen. Een ideale kans om een historisch onrecht definitief recht te zetten.

PSD

2011-10-08T12:09:00.005+02:00

Hét fenomeen van de Braziliaanse politiek in 2011 is, naast het opzienbarende gegeven dat een vijftal ministers uit het kabinet van presidente Dilma Rousseff in korte tijd wegens corruptieschandalen moesten opstappen, zonder twijfel de oprichting van de PSD (Partido Social Democrático) geweest.

Eind 2010 bleek uit zijn politieke optreden dat Gilberto Kassab, de zittende burgemeester van São Paulo, zich binnen zijn eigen politieke partij (DEM) niet meer thuis voelde. Hij flirte openlijk met de PMDB en overwoog naar de PSB over te stappen. De beweegreden? Kassab heeft grotere politieke aspiraties (zijn droom is gouverneur van de deelstaat São Paulo worden) en zou die binnen de relatief kleine DEM nooit tot stand kunnen brengen. In de deelstaat São Paulo gaat de strijd traditiegetrouw tussen de machtige PSDB van oud-president Fernando Henrique Cardoso en de PT van zittend president Dilma Rousseff. Als kandidaat van de DEM zou het vice-gouverneurschap voor Kassab het hoogst haalbare zijn geweest.

De groene kandidaat Marina Silva had reeds bij de presidentsverkiezingen van 2010 aangetoond dat er politieke ruimte zit tussen de twee traditionele politieke kampen in Brazilië (PSDB/DEM versus PT/PMDB). Geïnspireerd door dit succes rook ook Gilberto Kassab zijn kans en begon een politiek van de derde weg te prediken. Een ongebonden partij; noch links, noch rechts. Een partij die echt naar het volk zou luisteren. Oftewel, een nieuwe populistische partij was geboren.

Met het aantreden van een nieuwe partijvoorzitter van de DEM in maart 2011 zag Kassab zijn kans schoon om zonder kleerscheuren de partij te verlaten en richtte samen met een aantal politieke vrienden de PSD op. Al snel zagen ook andere politieke talenten met grotere ambities hun kans schoon om zich uit het knellende lijf van de gevestigde partijen te ontworstelen en maakten de overstap naar deze nieuwe partij. De DEM was het grootste slachtoffer, maar ook uit andere partijen maakten zittende politici de overstap naar de PSD. En het zijn niet de minsten: Guilhermo Afif Domingos (vice-gouverneur van São Paulo), Kátia Abreu (toonaangevend senator uit Tocantins), Raimundo Colombo (gouverneur van Santa Catarina), Índio da Costa (running-mate van José Serra bij de verkiezingen van 2010) en als klap op de vuurpijl Henrique Meirelles, de oud-president van de Braziliaanse Centrale Bank.

Dat de PSD vooral aan de rechterzijde van het politieke centrum gevreesd wordt bleek uit de gretigheid waarmee de DEM, PTB en in mindere mate de PSDB hebben geprobeerd om de partij procedureel de voet dwars te zetten. Bij het vergaren van de benodigde hoeveelheid handtekeningen voor de oprichting van een nieuwe politieke partij bleek de PSD misbruik te hebben gemaakt van bestaande gemeentevoorzieningen en zouden er handtekeningen van personen bijzitten die reeds lang overleden bleken te zijn.

De protesten mochten niet baten. Begin oktober werd de PSD door de Centrale Stembureau (Tribunal Superior Eleitoral) tot het kiesregister toegelaten waardoor de partij in 2010 voor de eerste keer aan verkiezingen kan deelnemen. Met als beginnende politieke partij weinig zendtijd om politieke reclame te kunnen maken (54 seconden) moet de partij vertrouwen op het grote legioen zittende politici dat zich bij Kassab aan heeft gesloten. Twee deelstaatgouverneurs, 43 afgevaardigden in de Câmara dos Deputados en twee senatoren waren in juli de basis waar Kassab zijn politieke toekomst wil bouwen.

Marina stapt uit de groene partij

2011-07-08T03:01:00.003+02:00

Marina Silva heeft de groene Partido Verde nu dan toch officieel verlaten. Het hing reeds geruime tijd in de lucht en gisteren ging in São Paulo daadwerkelijk de kogel door de kerk. De vrouw, die met 20 miljoen stemmen tijdens de presidentsverkiezingen van 2010 in een gepolariseerd politiek klimaat tussen de PT en de PSDB een derde weg wilde zijn, gaat een eigen duurzame groene beweging oprichten. Uit protest tegen het partijbestuur maar bovenal ter voorbereiding op de presidentsverkiezingen van 2014. Marina wil met haar beweging (die naar verwachting uiteindelijk zal uitmonden in een eigen groene politieke partij) boven de partijen staan. Tijdens haar speech in São Paulo zei ze dat de Nieuwe Politici moeten stoppen pragmatisch te zijn en durven te dromen (ser sonhática).
Marina was met de top van de PV in aanvaring gekomen over een democratisering en verdergaande modernisering van de partij. Dit was tussen haar en de partijtop overeengekomen tijdens haar overstap van Lula's PT naar de groenen in 2009, maar het partijkader rond zittend voorzitter José Luiz Penna (die deze functie reeds 12 jaar bekleedt) weigerde daar uitvoering aan te geven.
Het ziet ernaar uit dat de PV van deze affaire de grootste nadelen zal ondervinden. Het merendeel van de 20 miljoen Brazilianen die in 2010 op Marina stemden deden dat niet vanwege de partij, maar eerst en vooral uit sympathie voor Marina's uitstraling en persoonlijke politieke inzet.

Zaak-Nascimento

2011-07-06T22:34:00.001+02:00

Begin deze maand werd ontdekt dat het federale ministerie van Transport met nota's heeft geknoeid en teveel geld heeft gevraagd (4-5% meer) bij veilingen voor aanbestedingen van publieke werken. Veel van dit geld zou in de partijkas van de coalitiepartij Partido da República/PR zijn beland. President Dilma besluit om per direct de top van het ministerie te ontslaan. De minister zelf (Alfredo Nascimento) blijft aanvankelijk het vertrouwen van Dilma houden, ingegeven uit behoud van de regerende coalitie (Nascimento is tevens nationaal voorzitter van de PR), maar ook omdat het ontslag van Nascimento zou betekenen dat deze bij ontslag zijn senaatszetel voor de deelstaat Amazonas zou terugkrijgen, waardoor zijn eerste vervanger João Pedro (PT) naar Manaus zou moeten terugkeren. João Pedro is een persoonlijke vriend van oud-president Lula.
Nadat het weekblad Veja een paar dagen later met het nieuws kwam dat de zoon van Nascimento (de architect Gustavo Morais Pereira) in 6 jaar tijd met zijn bedrijf 86.500% winst had gemaakt (van R$60.000, - in 2005 naar R$52 miljoen in 2011) werd de positie van Nascimento politiek onhoudbaar. De grootste oppositiepartij PSDB zei een parlementair onderzoek op te gaan zetten (CPI de Dnit), de PSDB en de DEM eisten van het federaal OM een grondig onderzoek naar de top van de PR en de ambtenaren op het ministerie van Transport, terwijl de PPS vroeg om een onderzoek van de federal rekenkamer naar de boekhouding van de aan het ministerie gelieerde Dnit en Valec tussen 2004 en 2011. Terwijl minister Nascimento ter verantwoording naar het Congres werd geroepen bereidt de regering een ministerswissel voor, waarbij het zich naar laat aanzien de PR haar ministerspost mag behouden.

Cruzeiro

2011-05-20T20:27:00.007+02:00

Lees net in de krant dat het internationale jeugdtoernooi van ADO Den Haag dit jaar weer gespeeld gaat worden. En jawel, de titelverdediger van de laatste twee toernooien in 2006 en 2007 doet ook weer mee: Cruzeiro Esporte Clube uit de Braziliaanse stad Belo Horizonte.

Misschien dat de gemiddelde Europeaan de naam van de club niet zoveel zal zeggen, maar in Brazilië is het een grote club. Volgens opiniepeiler Datafolha mag Cruzeiro met meer dan zeven miljoen officiële fans zich de zesde club van het land noemen.

In totaal werd de club, die haar naam ontleend aan het Braziliaanse nationale symbool van de Cruzeiro do Sul, 36 keer kampioen van de deelstaat Minas Gerais en wist het tot tweemaal toe de nationale landstitel te veroveren (1966 en 2003). Daarnaast won Cruzeiro viermaal de Braziliaanse beker en stond het evenzoveel keer in de finale van de Copa Libertadores, de Latijnsamerikaanse evenknie van de Champions League, waarvan in 1976 en 1997 succesvol.

De absolute clubikoon is de legendarische middenvelder Tostão, die onder de koosnaam Mineirinho de Ouro in 1966 en 1970 met het Braziliaanse elftal indruk maakten op de WK's van die jaren. Er ligt ook een speciaal lijntje naar PSV, omdat deze club hier haar grootheden Ronaldo en doelman Gomes vandaan plukten. Een andere wetenswaardigheid is dat de legende Jairzinho, ooit sterspeler van Botafogo uit Rio de Janeiro en vaste kracht van de Seleção bij de WK's van 1966, 1970 en 1974 bij de blauw-witten van Belo Horizonte zijn carrière afsloot.

Fatale schietpartij op school in Rio de Janeiro

2011-04-12T14:05:00.003+02:00

Een week voor de tragische gebeurtenissen in Alphen aan de Rijn vond in Brazilië een soortgelijke schietpartij plaats. In Realengo, een wijk van de stad Rio de Janeiro, werden op donderdag 7 april door de 23-jarige Wellington Menezes de Oliveira 12 kinderen in hun schoolbanken doodgeschoten, 13 anderen raakten zwaargewond. Na de fatale schoten ontnam ook Wellington Menezes, een oud-leerling van de school, zichzelf het leven door zich door het hoofd te schieten. Brazilië rouwt nu alweer een week en de zaak is nog dagelijks voorpaginanieuws. De eerste bevindingen van de civiele politie wijzen erop dat het een solo-actie van een religieus verwarde man betreft. Uit brieven, die de politie in zijn woning aantrof, blijkt dat hij lid van Jehova's Getuigen is geweest en dat hij zich de laatste tijd uitgaf voor een bekeerde moslim. De foto op zijn MSN-account toont een bebaarde man die met een strenge blik in de camera kijkt. Tevens bleek hij een fascinatie voor terreuraanslagen te hebben. Maar de politie betwijfelt of het van doen heeft met een moslimextremist. Er wordt ernstig rekening meegehouden dat er vooral veel fantasie over moslimterrorisme in het spel is. Inmiddels hebben zowel de kerk van de Jehova's Getuigen als de lokale moslimgemeenschappen zich van Wellington Menezes gedistantieerd. Teneinde uit te kunnen sluiten dat de dader niet op zichzelf heeft gehandeld heeft de minister van justitie in Brasília de civiele politie reeds zijn hulp toegezegd in de vorm van ondersteuning door de federale politie. De politiek bleef niet achter. Senaatsvoorzitter José Sarney spreekt van een nieuw nationaal referendum omtrent wapenbezit (totaal kansloos, meer ingegeven door politieke opportuniteit), terwijl er stemmen opgaan om reeds volgende maand een nieuwe ronde van ontwapening op te zetten, waarbij Brazilianen vrijwillig en straffeloos hun wapens kunnen inleveren. Deze laatste actie lijkt meer succes te zullen hebben getuige eerdere ontwapeningscampagne in de voorgaande jaren en in Rio de Janeiro zeker nu er een parlementaire onderzoekscommissie onder leiding van Marcelo Freixo naar wapenbezit in de deelstaat aan het werk is.

Gemeenteraadsverkiezingen

2011-03-16T21:47:00.004+01:00

De presidentsverkiezingen zijn nog maar net achter de rug en Brazilië maakt zich alweer op voor de volgende ronde: de gemeenteraadsverkiezingen van 2012. In de belangrijkste deelstaat van het land is het niemand minder dan de charismatische oud-president Lula die voor zijn partij PT (Partido dos Trabalhadores) de campagne zal gaan leiden. Want de socialisten willen hoe dan ook dat de kiezers van São Paulo een einde zullen maken aan de zestienjarige hegemonie van haar eeuwige politieke rivaal, de PSDB.
Deze laatste partij heeft het in 208 gemeentes van de deelstaat voor het zeggen. Haar bondgenoot DEM 70 (waaronder de hoofdstad São Paulo), evenveel als de PMDB. De PT telt er slechts 63, waaronder dan grote als Osasco en São Bernardo, maar gezien haar aanwezigheid in de deelstaat São Paulo een disproportioneel aantal.
Het is nog niet bekend wie in de stad São Paulo voor de PT in de arena zal stappen, maar deze electorale strijd is voor de partij de hoofdprijs. De afgelopen twee keer moest Marta Suplicy (oud-burgemeester van 2000 tot 2004 en partijprominent) het immers afleggen tegen José Serra (PSDB-2004) en Gilberto Kassab (DEM-2008).
De PT vreest de oprichting van een nieuwe derde spilpartij in de deelstaat (en land) nu zittend burgemeester Kassab zijn partij gaat verlaten en om electorale redenen (hij heeft presidentsambities) een eigen partij om zich heen aan het bouwen is. Dit zou de positie van de PT kleiner maken, vooral als Kassab historische bondgenoten van de socialisten als de PCdoB en de PDT aan zich weet te binden.
De PT voelt zich bedreigd in haar kerngebied (het industriële hart van het land) en zal het charisma van Lula nog hard nodig hebben.

Doos van Pandora - deel 2

2011-03-10T20:57:00.003+01:00

Het corruptieschandaal dat op dit moment de Braziliaanse media bezighoudt heet inde volksmond de "Mensalão do DEM". De DEM, van Democraten en voorheen de PFL, is een politieke partij die vanouds het conservatieve volksdeel bestrijkt en derhalve in het partijpolitieke spectrum op de rechterflank opereert. Het vormt sinds een aantal jaren samen met de PSDB de oppositie tegen de heerschappij van Lula's Arbeiderspartij.
Deze mensalão concentreert zich in het Federale District en kwam in november 2009 aan het licht door de operatie-Doos van Pandora, uitgevoerd door de federale politie. Het betreft een omkoopcircus waarbij politici van de in 2006 in het Federaal District regerende regeringscoalitie, ondernemers en parlementariërs grote bedragen aan geld werden toegeschoven. Na wekenlang juridisch gesteggel moest toenmalig gouverneur José Roberto Arruda het veld ruimen. Video-opnames hadden onomstotelijk aangetoond dat hij dit geld had ontvangen uit handen van ene Durval Barbosa. Ook diens vice-gouverneur Paulo Octávio moest om die reden opstappen.
Vorige week kreeg het schandaal een vervolg toen videobeelden in de openbaarheid kwamen waarin diezelfde Durval Barbosa in 2006 een hoeveelheid geld toeschoof naar de toenmalige deelstaatparlementariër Jaqueline Roriz, nu namens het Federaal District federaal afgevaardigde in de Câmara dos Deputados. Pikant detail, Jaqueline is de dochter van oud-gouverneur Joaquim Roriz (tijdelijk uit de politiek gezet wegens corruptie) en Weslian Roriz (diens vrouw, die in 2010 vergeefs een gooi deed naar het gouverneurschap van het Federaal District en daarbij voor veel politieke beroering wist te zorgen). Een dubieuze familie derhalve, die door columniste Eliane Cantanhêde van de het dagblad Folha de São Paulo werd geduid als de "Famiglia Roriz".
Zowel de Orde van Advocaten (OAB) van het Federaal District als de linkse PSOL eisen nu haar vertrek als federaal politica. Bij voorbaat nog geen uitgemaakte zaak. Het hangt allemaal van juridisch getouwtrek af of Jaqueline daadwerkelijk afstand van haar zetel moet doen.

Politieke rol federaal hooggerechtshof

2011-03-08T20:42:00.002+01:00

Brazilië is een land waar de hoogste rechterlijke macht uitspraken kan doen die directe invloed op het dagelijkse politieke reilen en zeilen kunnen hebben. Met de benoeming deze maand van Luiz Fux tot elfde hogerechter is het Supremo Tribunal Federal (Federaal Hooggrechtshof) weer op volle sterkte en daarmee in staat bindende uitspraken te doen.
En de hoge dames en heren hebben een dikke politieke agenda: goedkeuring van de benoeming van de plaatsvervangers voor de federale parlementsleden (zij die parlementariërs zullen gaan vervangen wegens ziekte of aanstelling tot een regeringspost), verlenging van de Lei da Ficha Limpa (tegen corrupte politici), goedkeuring van de nieuwe partij van de burgemeester van São Paulo Gilberto Kassab (die via een ingenieuze constructie zich op de politieke ladder omhoog probeert de werken) en de bevestiging van het onlangs in de senaat met veel politieke tamtam aangenomen besluit om het wettelijk minimumloon op R$545 te stellen. Daarnaast spelen nog twee belangrijke kwesties: de mogelijke uitlevering van de linkse terrorist Cesare Battisti aan Italië en een groot onderzoek naar politieke corruptie dat voor 2012 gepland staat.
Voor brazilianisten komt er weer een leuke en interessante tijd aan!

Historische verhouding elite x volk

2011-01-22T05:54:00.004+01:00

Mijn allereerste academische onderzoek over Brazilië tijdens mijn geschiedenis-opleiding in Groningen betrof een korte beschrijving van de historiografie van en rond de vermaarde socioloog Gilberto Freyre. Ik werd gegrepen door de materie en binnengeleid in de wondere wereld van het herenhuis en de slavenhut, naar Freyre's beroemdste werk 'Casa Grande e Senzala' uit 1933. Na dat onderzoek, wat amper vijf pagina's telde maar dat ik nog steeds koester, heeft Brazilië mij tot op de dag van vandaag niet meer losgelaten.
Bij het lezen vannacht van Robert Levine's studie naar de verhouding tussen de Braziliaanse elite en het gewone volk (o povo) tot aan de jaren dertig van de vorige eeuw (Robert M. Levine, 'Elite perspectives on the Povo' in Michael Conniff en Frank McCann (ed.), Modern Brazil. Elites and Masses in Historical Perspective uit 1989) kwam mijn hele afstudeeronderzoek weer helder voor de geest. In dit artikel beschrijft hij hoe de Braziliaanse elite tot voor kort (en mijns inziens in sommige gevallen nog steeds) een verwrongen verhouding met het gewone volk heeft gehad.
Het beeld dat de heersende elite beheerste schommelde tussen een romantische idylle van dociele en kinderlijke mensen en een wilde, onbeschaafde massa dat een gevaar voor de sociale orde met zich meebracht. Teneinde Brazilië toch in de vaart der volkeren op te stuwen legde men de nadruk op europeanisering van de samenleving door technologische innovatie en het aanmoedigen van een grootschalige immigratie van Europeanen, teneinde niet meer afhankelijk te zijn van de eigen immorele, cultureel inferieure en schaamteloze geachte plattelandsbevolking.
In de jaren '20 ontstonden de eerste barstjes in dit beeld door een literaire herwaardering van het volk. Nadat Euclides da Cunha's beroemde werk 'Os Sertões' uit 1901 de multiraciale volksmassa op heroïsche wijze rond de slag van Canudos in het volle daglicht had gebracht traden andere schrijvers in zijn voetsporen, variërend van idyllisch (Mário de Andrade) tot rauw (José de Almeida).
Het was het begin van de modernistische beweging die in de jaren '20 en '30 een poging deed om de Braziliaanse identiteit in al haar uniek culturele rijkdom te herdefiniëren, waardoor folklore en volkscultuur voor het eerst openlijk bespreekbaar werden gemaakt. Maar de grote meerderheid van de sociale en politieke (veelal racistische) elite was er nog helemaal niet klaar voor en reageerde dan ook geschokt toen Gilberto Freyre in zijn baanbrekende sociologische werken de seksuele vermenging van de diverse bevolkingsgroepen als basis zag van wat in zijn ogen de unieke Braziliaanse cultuur.
Met de politieke opkomst van dictator Getúlio Vargas in 1930 en zijn invoering van de Estado Novo sloeg de elite dan ook genadeloos terug. De modernistische ideeën over het volk werden onder luid applaus van de Kerk en de machtige grootgrondbezitters met militaire repressie teruggedrongen. Freyre en de zijnen moesten hun heil fysiek elders zoeken, meestal in de stad São Paulo, waar moderne ideeën door een enkeling levendig kon worden gehouden. Het gewone volk op het platteland en de allerarmsten in de steden konden weer schaamteloos worden aangeduid als lui, zwak en dom. Nog in de vroege jaren '80 verklaarde de net aangetreden militaire president generaal João Baptista Figueiredo publieke bijeenkomsten te haten om de doodeenvoudige reden dat het volk zijns inziens nog meer stonk dan zijn eigen paard.
Door de eeuwen heen is de Braziliaanse elite uiteindelijk immer gebrand geweest op de handhaving van de status quo. Zelfs academici en kunstenaars die de sociale omstandigheden in kaart brachten trokken daar meestal geen politieke conclusies uit. Ook de geroemde Cinema Novo uit de jaren '60, waarin de bestaande rauwe werkelijkheid en het sociale onrecht op soms prachtige wijze in beeld werd gebracht, kende geen politieke agenda.
Het is aan toekomstige historici om te bezien of de regeringsjaren van de volkse president Lula en die van zijn opvolgster Dilma Rousseff daar in de kern iets aan veranderd zal hebben.

Straatkinderen in Rio - 1

2011-01-21T05:20:00.007+01:00

Het voordeel van werken in de nachtdienst is de gelegenheid die me geboden wordt om in alle rust artikelen en boeken over Brazilië te lezen en te bestuderen. Om mij zo verder te verdiepen in mijn kennis van de Braziliaanse maatschappij, haar geschiedenis en de mensen.
Afgelopen nacht heb ik mij zo kunnen wijden aan het verslag van een sociologische studie van de Braziliaanse afdeling van Terres des Hommes (Claudia Cabral en Valéria Brahim, "Caring for the caregiver" in Young Children in Cities: Challenges and Opportunities, een uitgave van de Bernard van Leer Foundation uit november 2010) naar de levenskwaliteit van straatkinderen in Rio de Janeiro.
De feiten mogen nagenoeg bekend worden verondersteld: het merendeel van de 21 miljoen kinderen tot 6 jaar (11% van de totale Braziliaanse bevolking) leeft in de steden en is daar overgeleverd aan het harde stadse leven van alledag. Naar schatting van de Braziliaanse autoriteiten leven er zo'n 25.000 kinderen op straat, te verdelen in een drietal groepen: straatkinderen die elke avond weer naar huis gaan, kinderen die alleen in het weekeinde naar huis gaan en zij die permanent op straat leven.
De insteek van Terres des Hommes bij dit onderzoek was het identificeren van de kenmerken van mensen die noodgedwongen op straat leven en daarbij uitgesloten zijn van onderwijs. Bij gebrek aan officiële overheidscijfers (in Brazilië een chronisch probleem als het om de levensomstandigheden van de armsten binnen de samenleving gaat) trok men de wijk in, in dit geval naar de Margueirinha-gemeenschap in de gemeente Duque de Caxias in de Baixada Fluminense, zestien kilometer van Rio de Janeiro.
Deze gemeenschap telde ten tijde van het onderzoek een hoge werkloosheid. Zo'n 45% van de bevolking zat zonder werk en had als straatverkoper of vuilnisverzamelaar in de stad Rio de Janeiro haar toevlucht gezocht in de informele economie. Door de ontoereikende inkomsten uit deze werkzaamheden werden ook de kinderen in dit proces betrokken, vergemakkelijkt door het totaal ontbreken van kinderdagopvang en basisscholen in de wijk. Het onderzoek vertelt over de slechte hygiëne in de wijk, evenals het dagelijks geweld zowel op straat als binnen de gezinnen zelf.
Al met al weinig verrassende inzichten en bevindingen. Dit alles mag toch genoegzaam bekend worden verondersteld. En ook de aangedragen oplossingen getuigen van weinig nieuwe ideeën. Het opzetten van dagcentra, basisscholen, culturele projecten en wijkorganisaties hebben reeds in andere wijken hun dienst bewezen, evenals de belangrijke rol die de overheid bij het verduurzamen van deze sociale activiteiten zou moeten spelen.
Alle respect voor het kostbare werk van Terres des Hommes, maar dit onderzoek lijkt afgaande op het artikel weinig nieuws bij te dragen aan onze kennis over dit onderwerp. Het is meer een helder geschreven introductie voor mensen die zich voor het eerst in de materie interesseren.

Nieuwe PSDB-oppositieleider

2010-11-03T21:50:00.002+01:00

De PSDB likt haar wonden na de nederlaag van haar kandidaat José Serra bij de recente presidentsverkiezingen. De partij moet een weg zien te vinden hoe de PT-dynastie van Lula en Dilma Rousseff over vier jaar te kunnen doorbreken en haar kandidaat wederom aan de macht te helpen.
Direct na 30 november wurmde de populaire oud-gouverneur van Minas Gerais en senator Aécio Neves (kleinzoon van de eerste burgerpresident na de militaire dictatuur Tancredo Neves) zich naar voren als de oppositieleider tegen de nieuwe regering en daarmee als de kandidaat voor de presidentsnominatie van 2014. Veel te voorbarig, meent de oud-president en boegbeeld van de partij Fernando Henrique Cardoso. Aécio is sterk uit de strijd gekomen maar is volgens hem daarmee nog niet de natuurlijke kandidaat. FHC heeft inmiddels binnen de PSDB de discussie geopend om reeds in 2012 haar kandidaat voor het presidentschap te lanceren en zo twee jaar de tijd te creëren om het Braziliaanse publiek in haar richting te masseren. Hij wordt daarbij ondersteund door de partijvoorzitter Sérgio Guerra, de huidige fractieleider in het Huis van Afgevaardigden João Almeida en de partijprominent Teotonio Vilela Filho, de huidige gouverneur van de deelstaat Alagoas. Voor de laatste bestaat er zelfs de mogelijkheid dat José Serra voor de derde maal een gooi naar de kandidatuur zal doen.
Oppositie tegen dit idee van FHC komt uit de invloedrijke PSDB-afdeling van de deelstaat São Paulo die haar kaarten lijkt te zetten op de huidige gouverneur Geraldo Alckmin. Deze heeft zelf aangegeven er geen been in te zien om gelijktijdig presidentskandidaat en gouverneur van de deelstaat te zijn. Senator Álvaro Dias pleit in deze kring eerder voor de opbouw van een partijdemocratisch stelsel om de kandidaat te kiezen.
Zoals het er nu uitziet zal het de komende jaren gaan tussen Aécio Neves en Geraldo Alckmin om zich te profileren als de kandidaat voor 2014. Vooralsnog denk ik dat Aécio als oppositieleider in het Congres op dit moment de beste papieren heeft.

Brazilië heeft een nieuwe president

2010-11-01T04:26:00.004+01:00

Een historische dag voor Brazilië. Voor het eerst in haar geschiedenis is een vrouw verkozen tot staatshoofd en regeringsleider. Het is aan Dilma Rousseff de taak om als president de ingeslagen koers van haar immens populaire voorganger Luiz Inácio Lula da Silva voort te zetten en uit te bouwen.
Met ruim 55% van de uitgebrachte stemmen wist ze haar concurrent José Serra achter zich te laten, wiens indrukwekkende politieke carrière hiermee definitief wel ten einde zal zijn. De kans dat hij, die reeds alles al heeft gedaan (parlementariër, minister, burgemeester en gouverneur), voor de derde keer een gooi naar het presidentschap zal doen lijkt verkeken. Een nieuwe generatie PSDB-ers staat klaar om de leiding in het centrum-rechtse kamp te nemen.
Dilma heeft haar overwinning te danken aan overwinningen in Rio de Janeiro, Minas Gerais, het Federaal District en de staten in het noordoosten van Brazilië. Tekenend was de winst van Serra in het zakencentrum São Paulo en die deelstaten van het land waar de agrobusiness de dienst uitmaakt, zowel in het zuiden (Rio Grande do Sul, Santa Catarina en Paraná) als de frontierstaten in het Amazonegebied, zoals bv. Mato Grosso (do Sul) en Rondônia.
Opvallend is dat afgaande op de gouverneursverkiezingen in de deelstaten de oppositie van PSDB en DEM een meerderheid van de stemmen heeft behaald (52,3%), maar dat de nieuwe regering-Rousseff door de parlementsverkiezingen via de verkiezingscoalities kan rekenen op ruime steun in de beide kamers van het Congres. Er worden slechts onderhandelingen verwacht met drie partijen die zich tijdens de verkiezingsstrijd aan geen van beide kampen verbonden had: de PP, de PTB en natuurlijk de Partido Verde van de verrassing van 2010 Marina Silva. (Die heeft aangegeven persoonlijk niet meer in aanmerking te komen voor een ministerschap en zich geleidelijk uit de actieve politiek wil trekken.)
De kampen zijn betrokken voor een nieuwe vier jaar Braziliaans politiek gewoel en gedeal. Zal Rousseff Lula kunnen doen vergeten? Of zal ze de tussenpaus blijken te zijn naar een nieuwe periode-Lula na 2014?

Eerste indrukken verkiezingen 3 oktober

2010-10-05T02:28:00.004+02:00

De eerste ronde van de verkiezingen in Brazilië zijn achter de rug. Op 31 oktober aanstaande zullen de Brazilianen opnieuw naar de stembus moeten om in de tweede ronde de nieuwe president te kiezen. Het gaat die dag zoals reeds verwacht werd tussen Dilma Rousseff en José Serra. Maar de grote winnaar van de eerste ronde is voor mij toch de groene kandidaat Marina Silva geworden. Alhoewel als derde eindigend en daardoor uitgesloten van de tweede ronde heeft zij het afgelopen zondag met 20% van de stemmen onverwachts toch uitstekend gedaan. Serra eindigde immers op 33%. Een dergelijk klein verschil tussen nummer twee en drie is niet eerder in de recente Braziliaanse geschiedenis voorgekomen.
De dag na de uitslag is het grote touwtrekken aan de stemmen van Marina en haar Partido Verde begonnen. José Serra wijst op de goede verstandhouding die hij in zijn thuisstaat São Paulo in zijn hoedanigheid als gouverneur met de groenen heeft opgebouwd, terwijl verliezend PV-gouverneurskandidaat in Rio de Janeiro (Fernando Gabeira) zich reeds eerder tot het Serra-kamp liet rekenen. Het Dilma-kamp wijst erop dat Marina door haar PT-verleden een natuurlijke bondgenote voor de socialisten is, maar persoonlijk vind ik die redenering niet erg sterk. Marina is uit de PT (en als PT-minister van milieu) gestapt wegens haar ongenoegen over de milieukoers van de zittende regering-Lula en ik verwacht op dit gebied van Dilma weinig koersverandering op dit moment. Marina Silva speelt trouwens zelf met de gedachte een ledenraadpleging binnen de groene partij uit te schrijven. Kortom: oktober wordt nog een politiek zeer interessante maand.
Grote verrassingen bij de senaatsverkiezingen zijn de nederlaag van het PSDB-kopstuk Tasso Jereisatti in de deelstaat Ceará, uitgesproken tegenstander van president Lula. Hij is inmiddels teleurgesteld uit de politiek gestapt. In de deelstaat Amazonas kreeg het politieke dier Arthur Virgílio geheel tegen de verwachting in klop van een communistische kandidate en mag ambtloos thuis blijven.
Terwijl in de deelstaat Tocantins de inmiddels 82-jarige 'vader des vaderlands' Siqueiro Campos voor de vierde maal tot gouverneur is verkozen zal het o.a. in de deelstaten Pará, Goiás en Roraima tot een spannende tweede ronde komen. In de drie machtigste deelstaten geen verrassingen, daar kwamen Geraldo Alckmin in São Paulo, Sérgio Cabral in Rio de Janeiro en Antonio Anastasia in Minas Gerais als verwachte winnaars uit de bus.
En ja, dan de leuke winnaars: de voetballers (Romário, Bebeto en bijna oud-PSV-er Vampeta), filmsterren en tv-persoonlijkheden. Al ziet het er naar uit dat de man met nationaal de meeste voorkeursstemmen (de clown Tiririca in São Paulo) wegens vermeend analfabetisme niet tot het federale Huis van Afgevaardigden toegelaten zal worden.

Nog 2 weken

2010-09-23T11:27:00.004+02:00

Bizar, terwijl de zittende regering van president Lula ongekende populariteit onder de bevolking blijft genieten moet de Lula-kandidaat voor het komend presidentsschap (Dilma Rousseff) dagelijks alles op alles moet zetten om boven de 50%-grens te komen om reeds in de eerste ronde de overwinning binnen te kunnen halen.
Volgens de laatste cijfers van opiniepeiler Datafolha staat op dit moment 78% van de bevolking uiterst positief ten opzichte van Lula, terwijl maar 4% uitgesproken negatief over hem is. Kijkt men naar de laatste peilingen voor de komende presidentsverkiezingen dan is Lula-kandidaat Rousseff op dit moment weer onder de 50% (49%) van de stemmen gedaald, waardoor de Brazilianen in november opnieuw naar de stembus zullen moeten voor de tweede ronde. Haar tegenstrevers José Serra en Marina Silva staan op dit moment op respectievelijk 28 en 13%.
Hoeveel (vermeende) corruptieschandalen zullen er de komende twee weken na de zaak-Erenice Guerra nog via de media boven water komen en zal het Rousseff cs. lukken deze zonder al te veel kleerscheuren van zich af te laten glijden om haar winst reeds in de eerste ronde te kunnen vasthouden? Vamos ver!

Politieke zendtijd en TSE

2010-07-02T22:10:00.001+02:00

Bij Braziliaanse verkiezingen moet men twee zaken in de gaten houden. Aan de ene kant de politieke allianties die met elkaar voor 1 juli gesloten worden. Deze verbindingen (coligações) bepalen o.a. de hoeveelheid gratis zendtijd die partijen tot aan de verkiezingen in oktober toebedeeld krijgen. In een land waar televisie (en radio) een grote rol in het dagelijks leven speelt bepaald geen sinecure. Hoe serieus dit wordt genomen wordt bijvoorbeeld aangetoond door de steun die de piepkleine christendemocratische partij PSC (Partido Social Cristão) deze week voor presidentskandidaat Dilma Rousseff uitsprak. Deze formele steun levert 20 seconden dure politieke zendtijd extra op voor de kandidaat van de PT.
Aan de andere kant is het van belang de uitputtingsslag die de partijen bij het TSE (Tribunal Superior Eleitoral) met elkaar uitvechten in het oog te houden. In Brazilië is dit hoge gerechtelijk college verantwoordelijk voor een ordentelijk verloop van de democratische verkiezingen. De electorale spelregels zijn strikt. Het is voor de deelnemende partijen verboden om voor 1 juli, de dag dat officieel bekend wordt wie voor welke partij aan de verkiezingen deelneemt, politieke reclame te maken. Met het oog op deze bepaling is het een kat-en-muisspel tussen de rivaliserende partijen geworden om elkaar bij het TSE aan te klagen wegens ongeoorloofde reclame voor de formele datum dat de verkiezingen in oktober plaatsvinden. Tot op heden is de PT tot zesmaal toe, na een aanklacht van het Electoraal Openbaar Ministerie (Ministério Público Eleitoral), door de rechters op de vingers getikt, waardoor haar kopstukken (zittend president Lula en kandidate Dilma Rousseff) zijn veroordeeld tot hoge geldboetes en een verbod op politieke propaganda in het eerste semester van 2011. Dit verkiezingsjaar lijkt de PT er minder in te slagen om haar tegenstrevers van voornamelijk de PSDB/DEM/PPS veroordeeld te krijgen. Stuk voor stuk aanslagen op de verkiezingskas van de betreffende partij en zie daar de uitputtingsslag. Hoe meer boetes te betalen des te minder geld er overblijft voor andere electorale doeleinden.
Voor meer spelregels, zie: www.tse.gov.br

De kandidaten voor de verkiezingen

2010-07-01T20:28:00.001+02:00

Strijd om vice-presidentschap naast José Serra

2010-06-30T20:22:00.006+02:00

Donderdag 30 juni nadert en de Braziliaanse partijpolitiek bruist op volle toeren. Morgen moeten de partijen (of in Brazilië beter gezegd de coalities van partijen)officieel bekendmaken wie zich waar in oktober van dit jaar verkiesbaar stelt. Met die deadline in zicht worden electorale zaken beslist en tegelijkertijd politieke carrières gemaakt of gebroken.
Het spel wordt hoog gespeeld en dat kwam dit jaar bij uitstek tot uiting bij de keuze voor het vice-presidentschap naast presidentskandidaat José Serra (PSDB). De DEM (voorheen de PFL) is sinds jaar en dag een politieke bondgenoot van de PSDB. Deze week kwamen de twee politieke vrienden danig met elkaar in aanvaring toen via Twitter was uitgelekt dat de keuze was gevallen op Álvaro Dias, een PSDB-er uit de deelstaat Paraná. Deze keuze werd ingegeven door de strategische overweging diens broer Osmar Dias te verleiden naar het kamp van Serra over te stappen en zo van zijn gouverneurschap in Paraná (door de PT/PMDB gesteund in ruil voor Dias's steun voor PT-presidentskandidate Dilma Rousseff) af te zien. Nadat Osmar zijn keuze voor Rousseff bevestigde leek de PSDB aanvankelijk toch aan de kandidatuur van Álvaro vast te houden. Binnen de DEM werd vervolgens openlijk gesproken over een breuk met de PSDB als deze zou afzien van een DEM-kandidaat. Kopstukken van beide partijen kwamen meerdere malen in São Paulo en Brasília bijeen om een uitweg uit de impasse te vinden. Ze kwamen uit bij de kandidatuur van de jeugdige DEM-politicus Índio da Costa uit Rio de Janeiro, door José Serra hoogstpersoonlijk op de valreep bekend gemaakt tijdens een DEM-conventie op 29 juni. Met Índio da Costa (kopstuk van het succesvolle anti-corruptieproject Projeto Ficha Limpa) hoopt men in Rio de Janeiro stemmen voor Serra binnen te halen, een sleuteldeelstaat waar de PSDB slecht in de peilingen staat. De coalitie tussen de PSDB en de DEM is weer verzegeld. De messen zijn geslepen.

De eerste electorale stootjes

2010-05-28T03:22:00.005+02:00

De strijd voor de presidentsverkiezingen in oktober dit jaar moet nog echt ontbranden, maar de eerste, standaard electorale schermutselingen zijn al in volle gang. De Braziliaanse kieswet schrijft immers voor dat slechts vanaf vier maanden voor de verkiezingsdag electorale boodschappen in de media mogen verschijnen. Dat betekent dit jaar dat verkiezingsmateriaal pas vanaf 5 juli uitgezonden mag worden.
Het is echter inmiddels tot het vaste electorale repertoire gegroeid dat de tegenstrevende partijen elkaar aan de lopende band voor de kiesrechter (TSE, Tribunal Superior Eleitoral) dagen wegens overtreding van dit voorschrift en de tegenpartij zodoende danig op kosten te jaagt. Resultaat: voortdurend smeuïge artikelen in de media.
Dit jaar is de PT van presidentskandidate Dilma Rousseff en zittend president Lula reeds tot viermaal toe door de TSE veroordeeld tot een geldboete, variërend van 5.000tot 20.000 reais en een verbod op het uitzenden van politieke spotjes in het eerste semester van 2011.
Gisteren rook de PT haar kans om terug te slaan en daagde de DEM wegens voortijdige verkiezingsreclame voor de rechter, nadat deze partij in een 'gewoon' politiek spotje quotes van presidentskandidaat José Serra van coalitiegenoot PSDB had uitzonden. De claim lijkt weinig kans te maken, omdat in het filmpje Serra geen enkele keer als presidentskandidaat wordt afgeschilderd, de quotes zijn opgenomen tijdens een gezamelijk congres van de DEM met de PSDB en PPS.

Urso Branco-slachting

2010-05-07T17:00:00.003+02:00

Op 1 januari 2002 werden gedetineerden, die wegens doodsbedreigingen van medegevangenen reeds in de beveiligde afdeling van de Urso Branco-gevangenis in Porto Velho (hoofdstad van de deelstaat Rondônia) verbleven, overgeplaatst naar de gewone cellencomplexen. De volgende dag vonden 27 van hen de dood, soms op gruwelijke wijze. Zo werden 5 van hen onthoofd aangetroffen en andere doden kwamen met messteken om het leven. De slachting wordt gezien als de ergste sinds de moordpartij in de Carandiru-gevangenis van São Paulo in 1992, waarbij 111 gedetineerden door politieoptreden de dood vonden.
In totaal zestien gedetineerden werden in staat van beschuldiging gesteld. Gisteren vonden de eerste berechtingen voor een juryrechtbank plaats. De eerste twee verdachten (Michel Alves das Chagas en Anselmo Garcia de Almeida) werden schuldig bevonden en respectievelijk tot 486 en 445 jaar gevangenisstraf veroordeeld (per gedode detineerde resp. 18 en 16,5 jaar). De veroordeelden zeggen onschuldig te zijn en gaan in hoger beroep. Dit mogen zij echter niet in vrijheid afwachten. De rechtszaak wordt gevolgd door een speciale mensenrechtencommissie van de OAS, omdat de Braziliaanse Staat zelf in deze zaak internationaal ter verantwoording is geroepen.
De toenmalige directie van de Urso Branco, verantwoordelijk voor de overplaatsing, is ook wegens moord aangeklaagd en zal na analyse van de door hen getroffen beschermingsmaatregelen worden berecht voor een juryrechtbank.

Stand van zaken moordproces Dorothy Stang

2010-04-14T11:03:00.003+02:00

Op 12 februari 2005 werd in Anapu, een stadje in het binnenland van de deelstaat Pará, de 73-jarige Amerikaanse non Dorothy Stang met zes kogels om het leven gebracht. De moordaanslag leidde tot grote nationale en internationale verontwaardiging. Stang zette zich reeds decennialang in voor de rechten van de landarbeiders in de regio en was daarnaast een vooraanstaand activiste waar het ging om een duurzaam beheer van het Amazone-regenwoud. Ingegeven door de urgentie die ook de regering-Lula aan de zaak hechtte werd de civiele politie werd in haar onderzoek naar de moord bijgestaan door manschappen van de federale politie en de militaire strijdkrachten. Al snel kwamen dan ook de vijf verdachten voor de moordaanslag in beeld: de grootgrondbezitters Vitalmiro Bastos de Moura (Bida) en Regivaldo Pereira Galvão (Taradão) als opdrachtgevers, Rayfran das Neves Sales en Clodoaldo Carlos Batista als moordenaars en Amair Feijoli da Cunha als bemiddelaar tussen de voorgaande vier. De berechting van de laatste twee (het voetvolk) verliep snel. Amair zag zijn straf met eenderde verminderd wegens meewerking in het onderzoek en werd tot 18 jaar gevangenisstraf veroordeeld, terwijl Clodoaldo wegens medeplichtigheid voor 17 jaar achter de tralies verdween. Rayfran bekende al tijdens zijn eerste proces in 2005 schuld en werd door een juryrechtbank tot 27 jaar veroordeeld. Omdat de Braziliaanse wet voorschrijft dat eenieder die in een moordzaak tot meer dan 20 jaar detentie wordt veroordeeld het recht heeft op een tweede proces werd zijn veroordeling in de loop van de jaren voortgezet, maar telkenmale door juridische trainering van de verdediging tot op de dag van vandaag uitgesteld. En dan de grote jongens, Bida en Taradão. Over laatstgenoemde kan ik kort zijn. Hij loopt vandaag de dag nog vrij rond, in afwachting van het proces tegen hem dat eind deze maand zal beginnen (5 jaar na dato!). Maar Vitalmiro Bastos de Moura werd het gezicht van de moordaanslag. Hij werd reeds in mei 2007 door een juryrechtbank tot 30 jaar gevangenisstraf veroordeeld, maar tijdens zijn verplichte tweede proces een jaar later werd hij geheel onverwachts door de zittende jury vrijgesproken. Dit leidde tot grote verontwaardiging buiten de rechtszaal en uiteindelijk na hoger beroep door het OM tot een nieuwe arrestatie van Bida in februari 2009. Afgelopen maandag was het dan uiteindelijk zover: Bida werd door een juryrechtbank in de hoofdstad Belém do Pará definitief veroordeeld tot 30 jaar detentie voor de moord op Dorothy Stang. Maar zoals wel vaker in dit soort rechtszaken in Brazilië: wordt vervolgd.

Feijoada completa

2010-04-10T14:43:00.001+02:00

Op verzoek, het recept voor een feijoada completa.

Voor 10 personen Een nacht marineren

1,5 kilo zwarte bonen
500 gram soepvlees
1-2 varkenstongen (eventueel gerookt)
500 gram gedroogd vlees
500 gram varkenslende
150 gram gerookte spek
750 gram lingüiça (chorizo)
1 varkenspoot
1 varkensoortje
1 varkensstaart
Olie
6 uien
8 teentjes knoflook
1 sinaasappel
3 laurierbladeren
Zout en peper

Voor de marinade
3 eetlepels wijnazijn
3 teentjes knoflook
2 theelepels zout
3 theelepels peper

De gewassen bonen in ruim water een nacht laten weken. Eveneens een avond van te voren de verschillende vleessoorten in een marinade van wijnazijn, geplette teentjes knoflook, zout en peper leggen.
De volgende dag in een grote pan in een beetje olie 2 kleingesneden uien en 3 geplette teentjes knoflook aanbakken, de zwarte bonen met het weekwater toevoegen en op laag vuur anderhalf uur laten koken. (Eventueel water gaandeweg toevoegen.)
In een andere pan 4 grote, in ringen gesneden uien, 5 geplette teentjes knoflook en de laurierbladeren in olie fruiten tot de uienringen zacht en glazig zijn. De verschillende vleessoorten om de tien minuten, in de volgorde van het recept toevoegen. Let hierbij op de gaartijden van het vlees! Alles laten smoren. Het vlees moet uiteindelijk zeer zacht zijn, maar mag niet uit elkaar vallen. Na ongeveer anderhalf uur het vlees, de worstjes en de andere ingrediënten in de bonenpan gieten en alles tezamen nog eens 1,5 tot 2 uur op laag vuur laten pruttelen. Af en toe even doorroeren. Eventueel met peper en zout verder op smaak brengen. De bonen moeten zacht zijn, maar mogen niet verkookt worden, en de bouillon moet rijkelijk en gebonden zijn. Let er evenwel op dat de feijoada geen soep geworden is!!! Tijdens het koken een geschilde sinaasappel toevoegen. Hierdoor vermindert het vetgehalte.

Bom apetite!

Inmiddels bij de buren

2010-04-06T16:44:00.007+02:00

Vandaag een uitstapje naar de buren, naar Paraguay. Daar lijkt de politieke arena, zoals te verwachten was bij het aantreden van de linkse president Fernando Lugo in een land waar de heersende rechts-conservatieve maatschappelijke structuren nog in volle glorie bestaan, volledig gepolariseerd te zijn.
De conservatieve oppositie heeft de president en zijn linkse blok (Frente Guasu, Guaraní voor Volksfront, te vergelijken met de Frente Amplio in Uruguay) dan ook in een allesverlammende politieke houdgreep genomen. Waar Lugo het trouwens zelf naar heeft gemaakt. Hij was in een vorig leven bisschop binnen de rooms-katholieke kerk, die tijdens zijn priesterschap een hele reeks kinderen (bij verschillende vrouwen) op aarde gezet blijkt te hebben. Het is zijn Achilleshiel geworden. Telkens als zijn regering vergaande hervormingen op politiek en sociaal gebied in gang wil zetten dreigt de oppositie met een formele afzettingsprocedure. Dit verlamt vervolgens elke dialoog, noodzakelijk om toch maar iets voor elkaar te kunnen krijgen in een land dat in vele opzichten qua maatschappelijke problemen op Brazilië lijkt: een enorme ongelijkheid in eigendomsverhoudingen (80% van het vruchtbare land is in handen van 1% van de bevolking, terwijl 85% van de boeren het met 6% te doen heeft) en sociaal-economische problemen binnen de grote groep van de inheemse bevolking en landloze boeren.
De aanhang van president Lugo dreigt inmiddels haar geduld te verliezen. Radicale volgelingen kijken reeds met een schuine blik naar de links-populistische Venezolaanse president Hugo Chávez c.s. en schofferen de Amerikaanse ambassade in de hoofdstad Ascunción met onbesuisde uitspraken. Vervolgens zet de regering-Obama Paraguay naast Honduras op de lijst van risicolanden die achter Caracas zou kunnen gaan aanlopen, terwijl president Lugo zelf vreest eenzelfde lot als zijn Hondurese collega Manuel Zelaya, die na een staatsgreep politiek werd uitgeschakeld.
Fernando Lugo wist bij zijn aantreden dat het met zijn hervormingsagenda niet gemakkelijk zou gaan, maar nu lijken zijn rechts-conservatieve tegenstrevers hem op een wel heel eenvoudige wijze politiek machteloos te maken.

Wat wil Lula?

2010-04-05T08:33:00.005+02:00

Wat gaat de immens populaire president Lula (bijna 80% van de Braziliaanse ondervraagden ziet hem zitten) doen na de verkiezingen? Dat is de vraag die Brazilië op dit moment bezighoudt. Aangezien hij heeft aangegeven de federale grondwet niet te willen veranderen gaat hij niet voor een derde aansluitende termijn. Maar afgelopen vrijdag gaf hij wel aan "op de helft van zijn politieke carrière te zitten'. Wat wil Luiz Inácio Lula da Silva?
Geruchten zeggen dat bij een overwinning van José Serra, kandidaat van de tegenpartij PSDB, hij zijn rol als oppositieleider wil gaan spelen en over vier jaar wél voor een derde termijn te willen gaan. Mocht zijn protegé Dilma Rousseff de presidentsverkiezingen winnen dan zou, volgens het Spaanse dagblad El País, een ministerschap, meer concreter het voorzitterschap van een tweede Petrobrás (de belangrijkste aardoliemaatschappij van het land) voor de hand liggen. Gezien zijn internationale ambities lijkt ook een internationale functie tot de mogelijkheden te behoren.
Wat wil Lula? Ik heb werkelijk geen flauw idee. Het lijkt me voor hem, gezien zijn populariteit, niet echt een gemakkelijke keuze.

Vergonha

2010-04-04T07:55:00.003+02:00

Ik wilde dit weekeinde een stukje bloggen over de vele uitbundige rooms-katholieke paasfestiviteiten in Brazilië, maar wegens de schandalige manier waarop die kerk met de seksuele escapades van haar personeel omgaat doe ik het genootschap een tijdje in de ban. Als troost een Braziliaans recept:

Torta de Sardinha e Queijo

Voor 6 personen

Voor het deeg:
2 bekers volle melk
3 eieren
1 beker olie
1 bouillonblokje
1,5 beker meel
1 pakje bakpoeder

Voor de vulling:
1 blikje sardientjes
3 tomaten
1 kleine ui
Olie
Oregano
Zout, peper
150 gr. jonge kaas
1 klein blikje palmharten (of als vervanging asperges)

Melk, eieren, olie en bouillonblokje met een garde vermengen, Beetje bij beetje het met bakpoeder vermengde meel toevoegen en tot een deeg kneden.
De in schijven gesneden tomaten en ui met olie, oregano, zout en peper kruiden. Bodem en wand van een ovenschaal met 2/3 van het deeg bekleden en een voor een tomaten/ui, sardientjes, kaas en palmharten toevoegen. Alles met de rest van het deeg bedekken en bij 250 graden circa 50 minuten in een oven bakken.

Bom apetite!

Once upon a time in the Brazilian West

2010-04-03T05:20:00.008+02:00

Voor de buitenwereld leek de rust weergekeerd in het zuidwesten van de deelstaat Pará, in de volksmond het Wilde Westen van Brazilië genoemd. Het is een gebied waar reeds decennia grote fricties bestaan tussen enerzijds landarbeiders en (landloze) boeren en anderzijds het grootkapitaal, de grootgrondbezitters (fazendeiros) en grote ondernemingen. Spanningen die leiden tot dagelijkse bedreigingen aan het adres van boerenleiders en mensenrechtenactivisten ter plekke en waar zo nu en dan doden bij vallen. Het regionale justitieel apparaat is zwak en vaak corrupt, waardoor de opdrachtgevers tot de moorden in negen van de tien gevallen uiteindelijk straffeloos vrijuit gaan. Volgens de Comissão Pastoral da Terra, een kerkelijke organisatie die zich bezighoudt met de Braziliaanse landproblematiek, hebben sinds 1971 ruim achthonderd mensen in Pará in deze kwestie een gewelddadige dood gevonden.
Pará was de laatste dertig jaar derhalve veelvuldig voorpaginanieuws in Brazilië. Het geweld rond het stadje Xinguara had reeds in de jaren '80 en '90 geleid tot nationale consternatie na de moord op vakbondsleider João Canuto de Oliveira en later zijn drie zoons, gevolgd door de slachting van Eldorado dos Carajás in 1986. Deze moordpartij door de militaire politie, waarbij in opdracht van lokale grootgrondbezitters en deelstaatpolitici 19 landloze boeren de dood vonden en meer dan 60 zwaargewond raakten, heeft de conflicten in Pará ook internationaal op de kaart gezet. In mijn eerste jaren voor Amnesty International was dit het item waar ik lange tijd mee in touw ben geweest en waar vele Amnesty-groepen jarenlang tientallen brieven voor hebben geschreven.
De volgende moordpartij die internationaal de aandacht trok (de moord in opdracht van een machtige fazendeiro op de Amerikaanse non Dorothy Stange in Altamira) voltrok zich pas negen jaar later. Hierdoor zou de illusie kunnen ontstaan dat het in die tussentijd in de regio rustig is geweest. Maar de spanningen in Pará zijn al die tijd om te snijden gebleven. Met name rond het justitieel onderzoek naar de daders (vaak huurmoordenaars, pistoleiros) van de moordaanslagen en hun opdrachtgevers.
Deze week werd Pedro Alcântara de Souza het volgende slachtoffer in de reeks. Deze boerenleider werd in het stadje Redenção op klaarlichte dag met vijf kogels door het hoofd om het leven gebracht. De politie zoekt de verdachten in de bekende hoek van ontevreden grootgrondbezitters. Het zou me niets verbazen als ik morgen een nieuwe bliksemactie van ons Amnesty-hoofdkantoor in Londen binnenkrijg en oude tijden, termen en begrippen weer gaan herleven. De rust is in Pará en huize-Duys nog lange niet teruggekeerd.

Nederlands duo fleurt favela in Rio de Janeiro op

2010-04-02T05:56:00.002+02:00

Twee Nederlandse kunstenaars (Jeroen Koolhaas en Dré Urhahn) hebben zich na activiteiten in de favela Vila Cruzeiro aan een nieuw project in Rio de Janeiro gewaagd: het in zestien vrolijke kleuren schilderen van 34 huizen in Morro Santa Marta, in Botafogo. Leidende gedachte achter het project is het vergroten van het zelfbewustzijn van de bewoners van deze favela. Er werken dan ook een dertigtal bewoners van de wijk aan het project mee.

De zaak-Isabella Nardoni

2010-03-24T23:16:00.005+01:00

Op 29 maart 2008 werd aan de voet van een flatgebouw in São Paulo het lichaam van de 5-jarige Isabella Oliveira Nardoni gevonden. Reddingspogingen blijken te vergeefs. Het meisje sterft in de armen van de hulpverleners. Isabella woonde bij haar moeder en mocht eens in de twee weken haar vader bezoeken.
De vader, Alexandre Nardoni verklaarde dat Isabella door een onbekende uit het raam werd gegooid, op het moment dat hij zijn andere kinderen uit de auto haalde en naar boven bracht. Specialisten van de forensische dienst vinden echter uit dat het meisje reeds verwondingen had opgelopen die niets met de val van doen hebben gehad. Hierdoor werden de vader en zijn vriendin aangemerkt als verantwoordelijken voor de dood. Zij werden vervolgens in hechtenis genomen. In mei van dat jaar werden zij door de openbare aanklager, op basis van de onderzoeksbevindingen en een zestigtal getuigenverklaringen in staat van beschuldiging gesteld. In oktober 2008 worden de vader en de stiefmoeder door de rechter wegens moord gesommeerd voor een juryrechtbank te verschijnen. Zij zitten tot op de dag van vandaag in voorarrest.
Nu, we schrijven maart 2010, vinden de rechtszaken voor een jury plaats en Brazilië leeft mee. Het is voorpaginanieuws. Zijn Alexandre Nardoni en Anna Carolina Trotta Peixoto Jatobá schuldig aan moord of is er daadwerkelijk een insluiper aan het werk geweest? In een land waar telenovelas bijkans uitgevonden zijn een zaak van nationaal belang.

De vice-presidentenstrijd

2010-03-23T04:25:00.006+01:00

De verkiezingen van oktober komen met rasse schreden naderbij. Een voor een stellen de politici zich kandidaat voor een van de vrij te komen posten. Dilma Rousseff heeft zich inmiddels officieel voor het politieke blok rond de Partido dos Trabalhadores kandidaat gesteld voor het presidentschap en hoopt van de immense populariteit van de vertrekkende president Luiz Inácio Lula da Silva te kunnen profiteren.
Alhoewel hij pas in april officieel als kandidaat voor de PSDB zou worden benoemd heeft nu ook José Serra, mede na uitlatingen van de nog immer invloedrijke ex-president Fernando Henrique Cardoso, zich (zij het inofficieel) kandidaat moeten stellen. De kiezer heeft behoefte aan duidelijkheid en iedereen weet al maanden dat het een tweestrijd Rousseff x Serra zal gaan worden. De twee andere kandidaten (Ciro Gomes van de PSB en Marina Silva van de groene PV) maken geen enkele kans. Zij zullen ervoor zorgen dat er een tweede stemronde in november plaats gaan zal vinden. Waarbij Rousseff hoogstwaarschijnlijk kan profiteren van deze 'progressieve' stemmen en haar over Serra kunnen wippen. (De meest recente peiling wees uit dat Rousseff Serra reeds op 5% stemmenverschil genaderd is.)
Maar ook in de coalities rond de twee belangrijkste kandidaten is het een en al electorale en politieke actie. In het kamp Serra is men er lang vanuit gegaan dat Aécio Neves, de populaire gouverneur van de deelstaat Minas Gerais, de vice-president zou worden. Dit zou hebben betekend dat de PSDB met twee kopstukken zelf de presidentiële kar zou gaan trekken. Maar Neves wil niet. Hij gaat voor een senaatszetel voor zijn deelstaat Minas Gerais, waardoor een eventuele ministerspost in een kabinet-Serra tot de mogelijkheden behoort.
De eeuwige bondgenoot van de PSDB is de rechtse Democraten (DEM), voorheen de PFL. Daar is door het terugtreden van Neves als kandidaat een interne discussie uitgebroken over wat er nu te doen staat. De partij beweegt zich in drie richtingen: er gaan stemmen op voor een eigen kandidaat voor het vice-presidentschap, terwijl anderen zich tevreden stellen met een geschikte kandidaat uit een van de andere partijen rond José Serra, zoals bv. de PPS. Er is echter inmiddels onrust ontstaan nu er steeds meer stemmen binnen de DEM lijken op te gaan voor een eigen presidentskandidaat, waarbij steevast de naam van Kátia Abreu valt. Zij is senator voor de deelstaat Tocantins en heeft zich in de senaat opgeworpen als de belangrijkste representant van de machtige agrarische lobby in het Congres, de Bancada Rural.
De PMDB is er nog steeds niet uit wie zij naast Dilma Rousseff voor het vice-presidentschap wil laten gaan. De huidige voorzitter van het Huis van Afgevaardigden Michel Temer (São Paulo) wil graag, maar ligt bij de PT niet lekker. Een andere naam die in dit kader onder andere rondgaat is die van de huidige president van de centrale bank, Henrique Meirelles (Goiás). Hij lijkt de voorkeur van de PT te genieten wegens zijn kalmerende invloed op de financiële en zakenwereld.
De presidentskandidaten zijn bekend, maar voor Brazilië-volgers valt er nog genoeg te smullen als het over de andere belangrijke vacatures gaat.

Raposa Serra do Sol revisited

2010-03-22T05:26:00.006+01:00

Zoals Carice van Houten het in de film 'Zwartboek' al uitschreeuwde: "Houdt het nou nooit eens op!!!", zo was mijn reactie toen ik op Folha Online het bericht las dat de deelstaatregering van Roraima ongeautoriseerd het inheemse gebied Raposa Serra do Sol is binnengedrongen.
In 2009 kwam er een einde aan de jarenlange strijd van de inheemse bevolkingsgroepen in deze deelstaat in het verre noorden van Brazilië. Na een uitspraak van het federale hooggerechtshof werden alle niet-inheemse bewoners (voornamelijk rijstboeren) gesommeerd het gedemarceerde inheemse gebied te verlaten. Tevens werd bepaald dat iedereen bij FUNAI (het federale overheidsorgaan dat zich bezighoudt met de inheemse kwestie) autorisatie dient aan te vragen om het gedemarceerde gebied binnen te mogen gaan.
Maar José de Anchieta Júnior (PSDB), de zittende gouverneur van de deelstaat, heeft het besluit van 2009 nooit kunnen verkroppen en heeft van de gelegenheid gebruik gemaakt om in Raposa Serra do Sol kleine waterkrachtcentrales te ontwikkelen. (In de week dat de federale regering het groene licht zag voor de constructie van Belo Monte, een enorme, uiterst omstreden waterkrachtcentrale in de deelstaat Pará.) De deelstaat Roraima is voor haar electriciteitsvoorzienig afhankelijk van buurland Venezuela en in dat land zelf heerst op dit moment een schreeuwend tekort aan energie. De Macuxi-indianen erkennen dit ook wel, maar verzetten zich fel tegen de te bouwen stuwdammen die uiterst nadelig voor mens en milieu zouden kunnen uitpakken. Zij zien dan ook veel meer in de installatie van windmolens.
Anchieta Júnior ruikt zijn kans om de Macuxi c.s. voor een voldongen feit te zetten en gaf onderzoekers de opdracht de mogelijkheden van hydroelectriciteit in het gebied in kaart te brengen. Maar zonder toestemming van FUNAI mag ook de overheid niet zomaar naar binnen.
Een nieuwe ronde van juridisch getouwtrek en onzekerheid staat voor de deur. En als de inheemse bevolking een ding zeker weet is dat juridische onduidelijkheid maar al te snel kan leiden tot gewelddadige confrontaties.

Probleem: vrijzinnig-democraat in Brazilië

2010-01-15T00:00:00.002+01:00

Niets is zo lastig dan in Brazilië op zoek te gaan naar een equivalent van D66. Mocht ik op dit moment in Brazilië kiesgerechtigd zijn ik zou het mijn god niet weten. Naar het zich laat aanzien bestaat er geen aparte politieke partij voor vrijzinnig-democraten, evenmin voor sociaal-liberalen. Althans, ik heb 'm nog niet kunnen vinden.
Een van de problemen is het gegeven dat er binnen het Braziliaanse bestel geen echte politieke partijen zijn in de betekenis zoals wij die in West-Europa kennen. De PT/Partido dos Trabalhadores en kleinere linkse partijen als P-SOL en de PCdoB/Partido Comunista do Brasil vormen hier een uitzondering op. Zij kennen een gedegen partijstructuur en een samenbindende ideologie. De andere politieke partijen zijn meer vehikels voor individuele politici uit voornamelijk de (centrum-)rechtse hoek, die door samengaan in een partij de grootst mogelijke electorale (en meestal financiële) winst kunnen behalen. Het overstappen van de ene naar de andere partij was tot voor kort schering en inslag, maar wordt door recente wetgeving, teneinde een gedegen partijpolitiek democratisch systeem op te kunnen bouwen, ernstig bemoeilijkt.
Mijn grote raadsel in dit opzicht is de groene partij van het land, de PV (Partido Verde). Deze partij lijkt bij benadering D66 het meest te benaderen: democratisch, groen en liberaal in sociaal-economisch opzicht. De vergelijking met GroenLinks ligt voor de hand, maar ook daar gaat het mank.
De PV is uitgesproken tegen abortus en heeft zich in het debat rond de annulering van de amnestie-wet, bij monde van partijkopstuk Alfredo Sirkis, conservatief uitgesproken. Kenmerkend voor de huidige positie van de PV is de positie van Fernando Gabeira. Deze man is voor de groenen lid in het federale Huis van Afgevaardigden in Brasília, maar heeft zich voor de deelstaatverkiezingen in Rio de Janeiro dit jaar kandidaat gesteld voor het gouverneurschap, met steun van de (centrum-)rechtse PSDB, DEM en PPS (Partido Popular Socialista, een erg rechtse club). Om het allemaal nog ingewikkelder te maken: Gabeira steunt in de eerste ronde van de presidentsverkiezingen Marina Silva (voormalig lid van de PT en ex-milieuminister in de regering-Lula), die zich op dit moment als PV-kopvrouw verbonden weet met de P-SOL (zeg maar de Nederlandse SP), maar die zich in de tweede ronde electoraal heeft verbonden aan de centrum-rechtse combinatie PSDB-DEM-PPS, die het presidentschap van José Serra ondersteunt.
Kortom: ik zou als Braziliaan op dit moment niet echt duidelijk kunnen kiezen. Waarschijnlijk niet sociaal-liberaal à la D66, maar dan toch maar sociaaldemocratisch.

Lula's grote sprong voorwaarts

2010-01-14T16:58:00.005+01:00

Op 21 december van het vorig jaar ondertekende president Lula het decreet dat voorziet in een vernieuwd Nationaal Mensenrechtenprogramma (Programa Nacional de Direitos Humanos) en had daarmee direct in een keer de strijdkrachten, de kerk, de pers en de agrobusiness in de gordijnen gejaagd. Het programma, waarin Amnesty International bijna al haar voorstellen en suggesties voor verbetering van de mensenrechtensituatie in Brazilië een-op-een ziet terugkeren, blinkt dan ook uit in progressiviteit.
Ga maar na: annulering van de amnestiewet, die militairen en politiemensen die zich tijdens de militaire dictatuur schuldig hebben gemaakt aan marteling en "verdwijningen" aan vervolging blootstelt; de oprichting van een Waarheidscommissie, teneinde de Brazilianen met hun bloedige verleden in het reine te laten komen; grootschalige landhervorming, waarbij de machtige agrobusiness land moet inleveren voor de kleine (landloze) boeren; introductie van het homohuwelijk en de decriminalisering van abortus, enorme vloeken in de RK-kerk; en last but not least nieuwe mediawetgeving teneinde de (politieke) macht van de grote mediamagnaten te kunnen breken.
Ten aanzien van de pers, de kerk en de agrolobby zal door de regering-Lula naar het zich laat aanzien geen enkele consessie worden gedaan, maar het conflict met de strijdkrachten liep daarentegen heel hoog op. Het leidde tot crisis in het kabinet, waarbij minister van defensie Nelson Jobim (gesteund door de drie hoogste militairen) regelrecht tegenover Paulo Vanucchi, minister voor de rechten van de mens en coördinator van het programma, kwam te staan. Wat de strijdkrachten vooral stak was het feit dat "mensenrechtenschendingen" in een adem werden genoemd met de politieke repressie van de jaren '63-'85 van de vorige eeuw en het verbod op het vernoemen van openbare ruimte en gebouwen naar legerofficieren uit die jaren. De strijdkrachten voelden zich ten diepste vernederd. De eerste reactie van het leger was de blokkade van een afspraak tussen Lula en zijn Franse collega Nicolas Sarkozy over de aanschaf van nieuwe Franse jachtvliegtuigen. Door haar voorkeur uit te spreken voor de Zweedse Saab Grippen zette de legertop president Lula voor een lastig probleem.
President Lula moest dus wel ingrijpen. Onder het mom van een drukke agenda in december en daardoor de onmogelijkheid voor de president om naar de details van het mensenrechtenprogramma te kijken wist zijn staf hem in een dusdanige positie te manoevreren dat hij wederom, als zo vaak als reddende engel kon worden binnengehaald. Lula bereikte een compromis tussen Jobim en Vanucchi, waarbij de gewraakte regel waarin mensenrechtenschendingen en politieke repressie aan elkaar waren gekoppeld uit elkaar werd gehaald. Dit liet namelijk de ruimte voor Vanucchi om militairen die misstanden hebben begaan alsnog te laten vervolgen en voor Jobim/strijdkrachten om ook het "geweld van links" aan de grondig onderzoek te kunnen onderwerpen.
Op de valreep van zijn laatste regeerperiode lijkt Lula met zijn ambitieuze mensenrechtenprogramma zijn linkse critici en maatschappelijke bondgenoten als de vakbond CUT en de landlozenbeweging MST, die aanvankelijk teleurgesteld leken door de eerste neoliberale regeringsdaden van de president, op haar wenken te bedienen en op mensenrechtengebied (althans op papier) een flinke erfenis na te laten.

Brazilië - Begroting 2010

2010-01-08T04:29:00.000+01:00

Ook in de Braziliaanse maatschappij draait het gehele politieke leven in feite om de federale begroting (Orçamento Geral da União). Politiek in Brazilië is niet te begrijpen als men geen begrip heeft van dit uiterst ingewikkelde proces. In een systeem dat draait op het concept van 'pork-and-barrel', waarbij afgevaardigden gekozen worden op voorwaarde dat zij de betreffende kiesdistrict optimaal uit de staatsruif laten meegenieten, is het opstellen van de begroting het moment bij uitstek om als politicus voor je kiezers te kunnen scoren en er daarnaast zelf electoraal (en financieel) beter van te worden.
Gisteren werd er weer een rituele stap in dit proces gezet. De voorzitter van het Huis van Afgevaardigden zond de concept-begroting naar de president terug, vergezeld met duizenden amendementen. President Lula heeft vervolgens vijftien dagen de tijd om tot een definitieve begroting voor 2010 te komen, wetende dat daarmee politieke allianties kunnen worden geconsolideerd en nieuwe worden gesmeed. Dat is vooral dit jaar van groot belang, omdat in oktober de verkiezingen voor het presidentschap, het Huis van Afgevaardigden, de senaat en de deelstaatgouverneurs zullen plaatsvinden.
Voor Brazilië-watchers een fascinerend proces, omdat aan de hand van de begroting zowel terug kan worden gekeken naar de politiek van gisteren als een blik kan worden geworpen op de politieke manoevreerruimte van de regering in het jaar dat komt.
Al op de dag van terugzending vlogen de regeringspartij PT (Partido dos Trabalhadores) en de oppositionele DEM elkaar dan ook (traditioneel) fiks in de haren. De laatste verzocht de kamervoorzitter de begroting aan te houden, omdat de zittende regering electoraal gewin zou nastreven door extra uitgaven voor het WK voetbal van 2014 als afleiding te gebruiken voor budgettaire onregelmatigheden. Terwijl de PT haar opponent er juist van beschuldigt dat deze R$1,8 miljard voor het wereldkampioenschap voetbal zou tegenhouden.
Het is verkiezingtijd en dan besef je je weer eens hoe bedaard dat tot voor kort in Nederland werd beleefd.

Raar Hollands fenomeen

2010-01-01T18:45:00.000+01:00

Nederland haalt bijna nooit de Braziliaanse pers, maar vandaag wist dagblad Folha de São Paulo op zijn site te melden dat er in de oudejaarsnacht 400 personen wegens geweld en vandalisme door de politie zijn opgepakt. Een slechte beurt voor het Hollands imago in den vreemde. Weg het idyllische beeld dat veel Brazilianen koesteren van ons land.
Wat is dat toch met die rellen op feestdagen in Nederland? Een rondgang in de buitenlandse pers leert dat dit soort wangedrag tijdens oud-en-nieuw een exclusief Hollands fenomeen is. Slechts in Antwerpen kwam het elders tot grootschalige arrestaties wegens vechtpartijen.
In Duitse, Deense, Zweedse noch Franse steden komt dit gedrag op zo'n grote schaal voor. De media aldaar melden slechts gewonden door vuurwerk.
Het zal de combinatie van overmachtig alcohol- en drugsgebruik met de, ook in vergelijking met de ons omringende landen, enorme hoeveelheid vuurwerk zijn die mannen tot dit soort wangedrag verleidt.

Een tijdelijke dwaling?

2009-12-15T05:32:00.001+01:00

Hoe vaak de vraag me de afgelopen dagen, met enige verbijstering in de stem, werd gesteld: "Stopt Amnesty wereldwijd met zijn acties op homorechten?" Gelukkig niet zeg! Waarna enige opluchting van de vragenstellers kan worden waargenomen.
Amnesty International haalde de afgelopen week de Nederlandse krantenkoppen met de mededeling dat de mensenrechtenbeweging heeft besloten per direct haar werkzaamheden ten behoeve van de LGBT-gemeenschap te stoppen. De homogemeenschap stond m.i. terecht op haar achterste benen. Het is een gemiste kans voor Amnesty om juist nu, in een tijd waarin de zwaar bevochten homorechten in Nederland minder vanzelfsprekend blijken te zijn dan lange tijd werd verondersteld. Een tijd waarin homorechten met name bij de oostelijke leden van de Europese Unie dagelijks met de voeten getreden worden en de Gay Pride's een baken van hoop zijn in de streng-katholieke en orthodoxe culturen van Oost-Europa zijn. Een tijd waarin er nog steeds Afrikaanse regeringsleiders zijn die publiekelijk beweren dat er op hun continent geen homoseksuelen zijn (want 'on-Afrikaans'), terwijl in de Latijnsamerikaanse landen een harde emancipatiestrijd wordt uitgevochten. LGBT-rechten zijn in tijden niet zo actueel geweest als juist nu.
Gelukkig gaat de internationale geleding voort in de strijd voor LGBT-rechten en lijkt de Nederlandse sectie, onder druk van interne bezuinigingen, geheel op zichzelf deze Alleingang te maken.
Ik prijs de dag als de Nederlandse Amnesty-sectie op haar besluit terugkomt en weer gaat investeren in een gedegen LGBT-structuur, teneinde al die actieve, kleine homo-organisaties in Nederland en elders in de wereld op volle kracht te kunnen ondersteunen in hun strijd.

Nieuw mandaat Frente Amplio in Uruguay

2009-12-03T20:03:00.005+01:00

Vandaag zal in Uruguay José 'Pepé' Mujica officieel worden uitgeroepen tot winnaar van de presidentsverkiezingen. Deze werden zondag jongstleden gehouden en leverde een duidelijke overwinning op voor het Frente Amplio, een partij bestaande uit o.a. communisten, sociaal- en christendemocraten en onafhankelijken. De overwinning betekent een voortzetting van de zittende linkse regering, die de afgelopen jaren werd geleid door de populaire Tabaré Vázquez, met een kabinetsbeleid dat gekenmerkt werd door een neoliberale economische koers en de nodige veranderingen op sociaal gebied.
Mujica, gelieerd aan de factie van de MLT-Tupamaros (inderdaad afkomstig uit de stadsguerillabeweging uit de jaren '70 van de twintigste eeuw), zal weinig aan dit sociaal-economische beleid gaan veranderen. Het heeft Uruguay immers geen windeieren gelegd. Mujica is geen aanhanger van de radicaal-linkse lijn van de Venezolaanse agitator Hugo Chávez, maar bevindt zich eerder in het sociaaldemocratische kamp met de Chileense en de Braziliaanse socialisten.
Op mensenrechtengebied zal er in Uruguay niet zo erg veel veranderen. Het land heeft, behalve daar waar het het gevangeniswezen betreft, een redelijk goede staat van dienst op dit terrein. Het historisch hete hangijzer, de beruchte amnestiewet (Lei de Caducidad), werd in oktober, parallel aan de eerste ronde van de presidentsverkiezingen, door middel van een referendum door de Uruguayaanse bevolking in stand gehouden. Het ziet er niet naar uit dat er m.b.t. de amnestiewet op korte termijn nogmaals naar de mening van de bevolking zal worden gevraagd.
Mujica heeft wel beloofd het abortusvraagstuk politiek weer op de agenda te zullen zetten, nadat dit vorig jaar door het parlement werd aangenomen, maar daarna pijnlijk werd getroffen door een veto van president Tabaré Vázquez.
Amnesty International zal zijn regering daar aan houden en er tevens op letten dat de mensonterende omstandigheden waarin gedetineerden in Uruguay zich bevinden zullen worden aangepakt.

Doos van Pandora

2009-12-03T16:42:00.002+01:00

Brazilië is weer eens in de ban van een corruptieschandaal. Het onderzoek van de federale politie heeft de naam Operação Caixa de Pandora (Operatie Doos van Pandora) gekregen en dat belooft op zich al weinig goeds.
Een corrupte handeling staat in Brazilië bijna nooit op zichzelf. Altijd blijken er meerdere personen en instellingen bij betrokken te zijn, waarbij de gaandeweg steeds hogere kringen onder de aandacht van justitie komen. De pers lust er altijd pap van, waardoor politieke gevolgen niet uit kunnen blijven.
Ditmaal betreft het de deelstaatgouverneur van het Federaal District, José Roberto Arruda. Lid van de DEM, een partij op de rechtervleugel van de Braziliaanse politiek, en een van de belangrijkste oppositiepartijen tegen de zittende regering-Lula. Arruda zou in ruil voor overheidsopdrachten geld hebben aangenomen van een aantal bedrijven en hiermee in het parlement van het Federaal District belangrijke steun voor zijn regering hebben gekocht. De gouverneur doet de beschuldigingen af als leugens en laster, ware het niet dat er tijdens het politieonderzoek wel erg belastend videomateriaal is verschenen. Op die banden is te zien hoe de gouverneur geld aanneemt en uit de dialoog duidelijk wordt dat hier een illegale handeling plaatsvindt. (Het is toch altijd verbazingwekkend dat dit soort beelden gemaakt kunnen worden, ditmaal door een voormalig medewerker van Arruda.)
Een voor een trekken zijn coalitiepartijen zich terug uit de huidige deelstaatsregering, terwijl de oppositie in samenwerking met de vakbonden en de orde van advocaten een impeachment-procedure voorbereiden.
Maar naar nu blijkt bestaat er ook belastend materiaal die tot landelijke politieke repercussies zouden kunnen gaan leiden. Een viertal federale afgevaardigden zou ook geld van Arruda hebben aangenomen. Vier leden van de PMDB, de politieke bondgenoot van president Lula, waaronder niet de minste: kamervoorzitter Michel Temer, beoogd vice-president als de PT-kandidaat (Dilma Rousseff) de presidentsverkiezingen van 2010 zou winnen. Hij ontkent natuurlijk in alle toonaarden en spreekt van een kwaadaardig complot. Vooralsnog geniet hij het voordeel van de twijfel, maar zijn imago heeft een deuk opgelopen.
Maar ook de verkiezingsmachine van José Serra kan last van het schandaal krijgen. Zijn partij PSDB is sinds jaar en dag een trouwe bondgenoot van de DEM (voorheen de PFL) en zij trekken samen op voor de kandidatuur van Serra. Alhoewel de PT bij monde van haar partijvoorzitter inmiddels verzekerd heeft geen electoraal gewin uit de zaak te willen trekken (de socialisten zitten zelf nog steeds met een aantal corruptiezaken in hun maag) ziet het ernaar uit dat corruptie ook tijdens de aanstaande campagnes weer een rol zullen gaan spelen.

Het einde van een Braziliaanse mythe

2009-09-13T21:08:00.000+02:00

De Brazilianen beleven historische dagen. Na tien jaar parlementaire beraadslagingen is de afgelopen week in het federale Huis van Afgevaardigden het Estatuto da Igualdade Racial aangenomen, een statuut waarin voor het eerst in de geschiedenis officieel wordt erkend dat er in Brazilie zoiets als rassendiscriminatie bestaat. De goedkeuring door de Senaat, later dit jaar, heet een formaliteit te zijn. De geesten zijn er rijp voor.
Hiermee komt er formeel een einde aan een mythe, die in de jaren '30 van de vorige eeuw gestalte kreeg door het werk van de socioloog Gilberto Freyre uit Pernambuco. Hij ontvouwde in zijn meesterwerk Casa Grande & Senzala (Grote Huis en Slavenhut) het idee van Brazilie als een raciale democratie, waarin de Braziliaanse samenleving haar unieke oorsprong zou vinden in het historisch harmonieus samengaan van de verschillende ethnische groeperingen. Dientengevolge bestond er in zijn visie dan ook geen rassenongelijkheid. Een stellingname die nadien door de blanke elite van het land gretig werd overgenomen en van overheidswege, met name tijdens de militaire periode van 1964 tot 1985, decennialang werd gepropageerd. In Brazilie bestonden geen racisme en raciale vooroordelen, zo luidde de boodschap.
In werkelijkheid is Brazilie een van de meest racistische landen ter wereld. Okee, er waren dan wel geen rassenwetten, maar in het alledaagse leven heeft de zwarte bevolking (na Nigeria het land met de grootste Afrikaanse bevolking) het zwaar voor haar kiezen gekregen. Beperkte toegang tot de arbeidsmarkt, de media en het hoger onderwijs. Een hoog aandeel van met name zwarte jongeren in de moordcijfers van de grote steden, inclusief het aantal doden door excessief politiegeweld. Discriminatie op de woningmarkt en binnen de gezondheidszorg.
De emancipatiestrijd van de zwarte bevolking in Brazilie is indrukwekkend te noemen en vindt haar voorlopige bekroning in de aanname van het nieuwe statuut. Het is tekenend dat alleen al de officiele erkenning van racisme zo lang op zich heeft laten wachten.
Het statuut kent zo haar tekortkomingen, met name op het gebied van positieve discriminatie binnen onderwijs/media en de positie van de quilombo's (gemeenschappen van in de slaventijd weggelopen zwarte arbeiders), maar het begin is er. De blanke Braziliaanse bovenlaag heeft voor het eerst de ogen niet gesloten voor een duister aspect van haar snel veranderende maatschappij.